भारत र न्युजिल्यान्डबीचको सम्बन्ध पछिल्ला वर्षहरूमा परम्परागत कूटनीतिक सम्बन्धभन्दा बाहिर विस्तार हुँदै रणनीतिक तथा आर्थिक सहकार्यको नयाँ चरणमा प्रवेश गरिरहेको छ। हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा शक्ति सन्तुलन परिवर्तन भइरहेका बेला दुई लोकतान्त्रिक मुलुकबीचको बढ्दो निकटताले विशेष महत्व राखेको छ।

भारत र न्युजिल्यान्डबीच व्यापार, शिक्षा, पर्यटन, प्रविधि, रक्षा तथा जनस्तरको सम्बन्धका धेरै आधारहरू पहिलेदेखि नै छन्। तर बदलिँदो क्षेत्रीय वातावरणले यी सम्बन्धलाई नयाँ रणनीतिक अर्थ दिएको छ।

हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा समुद्री सुरक्षा, स्वतन्त्र आवागमन र नियममा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको महत्व बढ्दै गएको अवस्थामा भारतको भूमिका निरन्तर विस्तार भइरहेको छ। न्युजिल्यान्डले पनि यस क्षेत्रमा आफ्नो रणनीतिक उपस्थिति र साझेदारीलाई विविध बनाउने प्रयास गरिरहेको छ।

यही परिस्थितिले भारतलाई न्युजिल्यान्डका लागि महत्वपूर्ण साझेदार बनाएको छ। भारतको ठूलो बजार, तीव्र आर्थिक वृद्धि र बढ्दो प्राविधिक क्षमता न्युजिल्यान्डका लागि व्यापार तथा लगानीका नयाँ अवसर हुन्। अर्कोतर्फ न्युजिल्यान्डको कृषि, शिक्षा, खाद्य प्रविधि र उच्चस्तरीय सेवा क्षेत्रमा रहेको विशेषज्ञता भारतका लागि उपयोगी हुन सक्छ।

भारत–न्युजिल्यान्ड सम्बन्धको महत्वपूर्ण आधार जनस्तरीय सम्बन्ध पनि हो। न्युजिल्यान्डमा ठूलो भारतीय समुदायको उपस्थिति रहेको छ। यसले दुई देशबीच व्यापार, शिक्षा, पर्यटन र सांस्कृतिक सम्बन्ध विस्तार गर्न महत्वपूर्ण पुलको काम गरिरहेको छ।

रणनीतिक दृष्टिले भने दुई देशबीचको सम्बन्ध हिन्द–प्रशान्तको व्यापक शक्ति संरचनासँग जोडिएको छ। चीनको बढ्दो आर्थिक तथा सैन्य प्रभावका बीच क्षेत्रका लोकतान्त्रिक मुलुकहरूले आपसी सम्बन्ध र सहकार्यलाई विविध बनाउने आवश्यकता महसुस गरिरहेका छन्। भारत यस प्रक्रियाको महत्वपूर्ण केन्द्रमा रहेको छ।

भारतले क्वाडलगायत विभिन्न बहुपक्षीय संरचनामार्फत हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा आफ्नो भूमिका विस्तार गरिरहेको छ। न्युजिल्यान्डले पनि क्षेत्रीय साझेदारीलाई फराकिलो बनाउँदै जाँदा भारतसँगको सम्बन्धलाई थप महत्व दिन सक्ने अवस्था बनेको छ।

भारतको बढ्दो आर्थिक शक्ति न्युजिल्यान्डसँगको सम्बन्धको अर्को आधार हो। भारतीय अर्थतन्त्र विस्तार हुँदै जाँदा भारतीय उपभोक्ता बजार न्युजिल्यान्डका कृषि तथा खाद्य उत्पादन, शिक्षा र सेवाका लागि महत्वपूर्ण अवसर बन्न सक्छ।

नेपालका लागि पनि भारत–न्युजिल्यान्ड सम्बन्धको विस्तार अप्रत्यक्ष रूपमा महत्वपूर्ण हुन सक्छ। भारतको बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीले नेपाललाई भारतसँग जोडिएको आफ्नो आर्थिक र कूटनीतिक सम्बन्धमार्फत अन्य विकसित मुलुकसँग सहकार्य विस्तार गर्ने अवसर प्रदान गर्न सक्छ।

भारत र न्युजिल्यान्डबीचको सम्बन्ध अब केवल द्विपक्षीय व्यापार वा परम्परागत कूटनीतिमा सीमित रहने अवस्था छैन। हिन्द–प्रशान्तको सुरक्षा, आर्थिक विविधीकरण, प्रविधि, शिक्षा र नियममा आधारित क्षेत्रीय व्यवस्थामा दुवै देशको साझा चासो बढ्दै गएको छ।

विश्व शक्ति सन्तुलन बहुध्रुवीय बन्दै जाँदा भारतको यस्तो रणनीतिक विस्तारले उसको विश्वव्यापी प्रभावलाई थप बलियो बनाउनेछ। न्युजिल्यान्डसँगको सम्बन्धमा आएको नयाँ गति भारतले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा आफूलाई एक प्रमुख आर्थिक, कूटनीतिक र रणनीतिक शक्ति रूपमा स्थापित गर्दै गएको अर्को संकेत हो। - एजेन्सी 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

भारत–न्युजिल्यान्ड सम्बन्धमा नयाँ अध्याय, व्यापार र रणनीतिक सहकार्य विस्तार हुने