भारत–खाडी सहकार्यले खोल्दै नयाँ व्यापारिक सम्भावना

एजेन्सी

मंगलवार, आश्विन २० २०८३

भारत–खाडी सहकार्यले खोल्दै नयाँ व्यापारिक सम्भावना

भारत र खाडी मुलुकबीचको आर्थिक सम्बन्ध पछिल्ला वर्षमा तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको छ। व्यापार, लगानी, ऊर्जा, पूर्वाधार र प्रविधिमा बढ्दो सहकार्यले भारत र खाडी क्षेत्रबीचको सम्बन्धलाई परम्परागत ऊर्जा साझेदारीभन्दा धेरै फराकिलो आर्थिक सम्बन्धमा रूपान्तरण गरिरहेको छ।

भारतको तीव्र आर्थिक वृद्धि र विशाल उपभोक्ता बजार खाडी मुलुकका लागि आकर्षक अवसर बनेको छ। अर्कोतर्फ, खाडी क्षेत्रमा उपलब्ध पूँजी, ऊर्जा स्रोत र लगानी क्षमताले भारतको औद्योगिक तथा पूर्वाधार विकासलाई थप गति दिन सक्ने सम्भावना छ।

भारत र खाडी मुलुकबीच व्यापारिक सम्बन्धको विस्तारसँगै नयाँ क्षेत्रमा सहकार्यको सम्भावना पनि बढिरहेको छ। ऊर्जा र पेट्रोलियमबाट सुरु भएको सम्बन्ध अहिले खाद्य सुरक्षा, डिजिटल प्रविधि, नवीकरणीय ऊर्जा, उत्पादन, पूर्वाधार, वित्तीय सेवा र उच्च प्रविधिसम्म विस्तार हुँदै गएको छ।

भारतको आर्थिक शक्ति बढ्दै जाँदा खाडी मुलुकहरूले पनि भारतलाई केवल ठूलो बजारका रूपमा होइन, दीर्घकालीन रणनीतिक तथा आर्थिक साझेदारका रूपमा हेर्न थालेका छन्। भारतको स्थिर आर्थिक वृद्धि, ठूलो जनसंख्या र विस्तार भइरहेको औद्योगिक आधारले खाडी लगानीकर्ताका लागि दीर्घकालीन अवसर सिर्जना गरेको छ।

यस सहकार्यको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष आपूर्ति शृंखला विविधीकरण हो। विश्व अर्थतन्त्रमा भू–राजनीतिक तनाव र व्यापारिक जोखिम बढिरहेका बेला विभिन्न मुलुकहरू विश्वसनीय तथा दीर्घकालीन साझेदार खोजिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा भारतले आफ्नो विशाल बजार र उत्पादन क्षमताका कारण महत्वपूर्ण विकल्प प्रस्तुत गरिरहेको छ।

भारतको खाडी मुलुकसँग बढ्दो सम्बन्ध चीनको आर्थिक प्रभावसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने व्यापक क्षेत्रीय परिवेशसँग पनि जोडिएको छ। चीनले लामो समयदेखि खाडी क्षेत्रमा व्यापार, पूर्वाधार र लगानीमार्फत आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्दै आएको छ। तर भारतको आफ्नै आर्थिक क्षमता र खाडी मुलुकसँगको ऐतिहासिक जनस्तरीय सम्बन्धले उसलाई यस क्षेत्रमा फरक प्रकारको रणनीतिक आधार प्रदान गर्छ।

भारत र खाडी क्षेत्रबीचको सम्बन्धमा ऊर्जा अझै महत्वपूर्ण आधार हो। भारत विश्वका प्रमुख ऊर्जा उपभोक्तामध्ये एक भएकाले खाडी मुलुकसँग स्थिर ऊर्जा सम्बन्ध भारतको आर्थिक सुरक्षाका लागि आवश्यक छ। साथसाथै भारतले नवीकरणीय ऊर्जा र हरित प्रविधिमा आफ्नो क्षमता विस्तार गरिरहेकाले भविष्यमा ऊर्जा सहकार्यको स्वरूप पनि परिवर्तन हुन सक्छ।

भारतको बढ्दो खाडी सम्बन्धले दक्षिण एसियामा पनि प्रभाव पार्न सक्छ। नेपालजस्ता देशका लागि भारतको आर्थिक विस्तारले अप्रत्यक्ष अवसर सिर्जना गर्न सक्छ। भारतसँगको उत्पादन, व्यापार र सेवा क्षेत्रको सम्बन्धलाई बलियो बनाउँदै नेपालले भारतीय अर्थतन्त्रमार्फत खाडी बजारसँग जोडिने सम्भावना पनि खोज्न सक्छ।

विशेषगरी नेपाली श्रमिकको ठूलो उपस्थिति रहेको खाडी क्षेत्र र भारतबीचको बढ्दो आर्थिक सम्बन्धले नेपालको श्रम बजार र रेमिट्यान्स अर्थतन्त्रसँग पनि अप्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्छ। भारतको आर्थिक शक्ति र खाडी लगानीबीच बढ्दो सहकार्यले क्षेत्रीय रोजगारी, व्यापार र लगानीका नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सक्छ।

भारत–खाडी सम्बन्ध अब केवल तेल र व्यापारमा सीमित छैन। यो लगानी, प्रविधि, पूर्वाधार, ऊर्जा सुरक्षा र रणनीतिक सहकार्यमा आधारित बहुआयामिक साझेदारीमा रूपान्तरण भइरहेको छ। भारतको आर्थिक उभार र खाडी मुलुकको लगानी क्षमताबीचको संयोजनले आगामी दशकमा हिन्द महासागरदेखि पश्चिम एसियासम्मको आर्थिक शक्ति संरचनामा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्नेछ। - एजेन्सी

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि