भारत र अष्ट्रेलियाबीचको रक्षा सहकार्य पछिल्लो समय थप गहिरिँदै गएको छ। नयाँदिल्लीमा सम्पन्न दुई देशका सेनाबीचको १३औँ Army-to-Army Staff Talks ले सैन्य सहकार्यलाई अझ विस्तार गर्ने र हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा रणनीतिक समन्वय बढाउने दिशालाई स्पष्ट गरेको छ।

सेप्टेम्बर २८ देखि ३० सम्म भएको तीनदिने वार्तामा दुवै देशका सैन्य अधिकारीहरूले पारस्परिक हितका विषयमा छलफल गरेका थिए। भारतीय सेनाका अनुसार वार्ताले दुई सेनाबीचको बलियो साझेदारी र पारस्परिक विश्वासलाई थप पुष्टि गरेको छ।

भारत र अष्ट्रेलियाबीचको रक्षा सम्बन्ध केवल उच्चस्तरीय वार्तामा सीमित छैन। दुई देशले नियमित सैन्य अभ्यास, तालिम आदानप्रदान, उच्चस्तरीय भ्रमण र विभिन्न रक्षा संयन्त्रमार्फत आफ्नो सैन्य सम्बन्ध विस्तार गरिरहेका छन्।

यस सहकार्यको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष Exercise Talisman Sabre हो। भारतको यस अभ्यासमा सहभागिता आगामी वर्ष अझ विस्तार गर्ने सहमति भएको छ। साथै, सन् २०२६ मै तीनवटै सैन्य सेवाको सहभागितासहित पहिलो India–Australia Joint Staff Talks आयोजना गर्ने तयारीले रक्षा सम्बन्धलाई थप संस्थागत बनाउने संकेत गरेको छ।

भारत र अष्ट्रेलियाबीच बढ्दो रक्षा सहकार्य हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रको बदलिँदो सुरक्षा वातावरणसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ। समुद्री मार्गको सुरक्षा, क्षेत्रीय स्थिरता र नियममा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको संरक्षण अहिले दुवै देशका साझा रणनीतिक प्राथमिकता बनेका छन्।

यस सहकार्यले भारतको बढ्दो रणनीतिक भूमिकालाई पनि उजागर गर्छ। भारत अब दक्षिण एसियामा मात्र सीमित सुरक्षा शक्ति नभई हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा सक्रिय र प्रभावशाली सुरक्षा साझेदारका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। अष्ट्रेलियाजस्तो महत्वपूर्ण क्षेत्रीय शक्तिसँगको बढ्दो सैन्य सहकार्यले भारतको रणनीतिक पहुँचलाई थप विस्तार गरिरहेको छ।

चीनले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य तथा समुद्री प्रभाव विस्तार गरिरहेका बेला भारत र अष्ट्रेलियाबीचको रक्षा सम्बन्धको महत्व अझ बढेको छ। दुई देशबीचको बढ्दो सैन्य समन्वयले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ।

भारतका लागि अष्ट्रेलिया महत्वपूर्ण रणनीतिक साझेदार हो भने अष्ट्रेलियाका लागि भारत विशाल सैन्य क्षमता, भौगोलिक पहुँच र बढ्दो रक्षा उद्योग भएको महत्वपूर्ण साझेदार हो। दुवै देशको सहकार्यले हिन्द–प्रशान्तमा बहुपक्षीय सुरक्षा संरचनालाई थप बलियो बनाउन सक्छ।

भारतको आफ्नै रक्षा उत्पादन क्षमता विस्तार हुँदै गएको अवस्थामा अष्ट्रेलियासँगको सहकार्यले रक्षा प्रविधि, उद्योग र सैन्य क्षमता विकासमा समेत नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सक्छ। यसले भारतलाई विदेशी रक्षा आपूर्तिमा निर्भर उपभोक्ताबाट क्रमशः महत्वपूर्ण रक्षा उत्पादनकर्ता र प्रविधि साझेदारका रूपमा स्थापित गर्ने प्रयासलाई पनि बल पुर्‍याउँछ।

नेपालका लागि पनि भारतको यस्तो रणनीतिक उभार महत्वपूर्ण छ। भारतको सुरक्षा क्षमता र हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा बढ्दो भूमिका दक्षिण एसियाको समग्र सुरक्षा वातावरणसँग जोडिएको छ। भारतसँगको परम्परागत सुरक्षा सम्बन्धलाई आधुनिक रक्षा, प्रविधि र क्षेत्रीय सहकार्यसँग जोड्दै नेपालले पनि बदलिँदो क्षेत्रीय परिस्थितिबाट आफ्नो राष्ट्रिय हित सुरक्षित गर्ने अवसर खोज्न सक्छ।

भारत–अष्ट्रेलिया रक्षा सम्बन्धको विस्तारले हिन्द–प्रशान्तमा नयाँ शक्ति संरचना निर्माण भइरहेको संकेत गर्छ। पारस्परिक विश्वास, नियमित सैन्य अभ्यास र रणनीतिक समन्वयमा आधारित यो साझेदारी आगामी वर्षहरूमा अझ महत्वपूर्ण बन्ने सम्भावना छ। - एजेन्सी 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

भारत–अष्ट्रेलिया सम्बन्धमा ऐतिहासिक प्रगति, युरेनियम र स्वच्छ ऊर्जामा नयाँ सहकार्य