भारतको रक्षा शक्तिमा तीव्र विस्तार, जापानसँग बढ्दो सैन्य सहकार्य

एजेन्सी

मंगलवार, आश्विन २० २०८३

भारतको रक्षा शक्तिमा तीव्र विस्तार, जापानसँग बढ्दो सैन्य सहकार्य

भारतले आफ्नो रक्षा क्षमता आधुनिकीकरण गर्दै सैन्य प्रविधि, स्वदेशी उत्पादन र अन्तर्राष्ट्रिय रक्षा सहकार्यलाई एकसाथ अघि बढाइरहेको छ। पछिल्ला वर्षमा भारतले रक्षा क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता बढाउने नीतिलाई प्राथमिकता दिँदै स्वदेशी हतियार, विमान, युद्धपोत र अन्य सैन्य प्रणालीको विकास तथा उत्पादन विस्तार गरेको छ।

भारतको रक्षा रूपान्तरणको महत्वपूर्ण पक्ष स्वदेशी उत्पादन हो। लामो समयसम्म विदेशी आपूर्तिमा निर्भर रहेको भारतीय रक्षा उद्योग अहिले घरेलु उत्पादन र अनुसन्धानतर्फ तीव्र रूपमा अघि बढिरहेको छ। तेजस लडाकु विमान, स्वदेशी युद्धपोत तथा विभिन्न मिसाइल र रक्षा प्रणालीको विकासले भारतको प्राविधिक क्षमता विस्तार भइरहेको संकेत गर्छ।

भारतले आफ्नो रक्षा क्षमता विस्तारसँगै विश्वसनीय साझेदारहरूसँग सैन्य सहकार्य पनि बढाइरहेको छ। विशेषगरी जापानसँगको रक्षा सम्बन्ध पछिल्ला वर्षमा अझ महत्वपूर्ण बनेको छ। दुई देशका स्थल, नौसैनिक र वायु सेनाबीच संयुक्त अभ्यास तथा उच्चस्तरीय सैन्य सम्पर्कले रणनीतिक विश्वासलाई बलियो बनाइरहेको छ।

भारत र जापानबीचको सैन्य सहकार्य हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रको बदलिँदो सुरक्षा वातावरणसँग पनि जोडिएको छ। समुद्री सुरक्षा, सूचना आदानप्रदान, संयुक्त अभ्यास र रक्षा प्रविधिमा सहकार्यले खुला तथा नियममा आधारित क्षेत्रीय व्यवस्थालाई समर्थन गर्ने उद्देश्य बोकेको छ।

भारतको बढ्दो रक्षा क्षमताले चीनको बढ्दो सैन्य प्रभावको बीचमा दक्षिण एसिया र हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा शक्ति सन्तुलनका लागि पनि महत्व राख्छ। चीनले आफ्नो नौसैनिक क्षमता, मिसाइल प्रणाली र सैन्य पूर्वाधार विस्तार गरिरहेको अवस्थामा भारतले पनि आफ्नो सैन्य तयारी र रणनीतिक साझेदारीलाई सुदृढ गर्दै गएको छ।

भारतको रक्षा आधुनिकीकरणको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष निजी क्षेत्रको बढ्दो सहभागिता हो। रक्षा उत्पादनमा निजी कम्पनी र नयाँ प्रविधि कम्पनीहरूको प्रवेशले अनुसन्धान, उत्पादन क्षमता र नवप्रवर्तनलाई गति दिन सक्छ। यसले भारतलाई ठूलो रक्षा बजारबाट महत्वपूर्ण रक्षा उत्पादन केन्द्रमा रूपान्तरण गर्ने सम्भावना बढाएको छ।

भारतको रक्षा उत्पादन क्षमता बढ्नु नेपालका लागि पनि रणनीतिक महत्वको विषय हो। नेपाल र भारतबीच लामो समयदेखि सुरक्षा तथा रक्षा सम्बन्ध रहँदै आएको छ। भारतको रक्षा उद्योग र सैन्य प्रविधिको विकासले भविष्यमा क्षेत्रीय सुरक्षा सहकार्यका नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्न सक्छ।

भारतले रक्षा क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता बढाउँदै जाँदा उसको रणनीतिक स्वायत्तता पनि बलियो हुँदै जानेछ। यसले भारतलाई कुनै एक बाह्य शक्ति वा आपूर्ति शृंखलामाथि अत्यधिक निर्भर नभई आफ्नै राष्ट्रिय हितअनुसार विदेश तथा सुरक्षा नीति सञ्चालन गर्न थप क्षमता प्रदान गर्नेछ।

भारत–जापान बढ्दो रक्षा सहकार्य र भारतको स्वदेशी रक्षा उत्पादनको विस्तारले एसियाको सुरक्षा संरचनामा भइरहेको परिवर्तनलाई स्पष्ट देखाउँछ। आगामी वर्षहरूमा भारत एक ठूलो रक्षा बजार मात्र नभई उत्पादन, प्रविधि र रणनीतिक क्षमताका दृष्टिले विश्वको महत्वपूर्ण रक्षा शक्तिका रूपमा अझ स्थापित हुने सम्भावना बलियो छ। - एजेन्सी

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि