भारतको गैर-जीवाश्म इन्धनमा आधारित विद्युत् उत्पादन क्षमता ३०० गिगावाट नाघेको छ। ३१ जुलाई २०२६ सम्म भारतको गैर-जीवाश्म विद्युत् उत्पादन क्षमता ३००.५० गिगावाट पुगेको हो। यो सन् २०३० सम्म ५०० गिगावाट गैर-जीवाश्म ऊर्जा क्षमता पुर्‍याउने भारतको लक्ष्यको ६० प्रतिशतभन्दा बढी हो।

भारतको कुल स्थापित विद्युत् उत्पादन क्षमता करिब ५५२ गिगावाट रहेकोमा गैर-जीवाश्म स्रोतको हिस्सा ५४ प्रतिशतभन्दा बढी पुगेको छ। गैर-जीवाश्म ऊर्जामा सौर्य, पवन, जलविद्युत्, बायो-पावर र आणविक ऊर्जा समावेश छन्।

३१ जुलाईसम्म भारतको सौर्य ऊर्जा क्षमता १६४.५९ गिगावाट पुगेको छ। त्यस्तै पवन ऊर्जा क्षमता ५८.१४ गिगावाट, जलविद्युत् ५७.२४ गिगावाट, बायो-पावर ११.७५ गिगावाट र आणविक ऊर्जा क्षमता ८.७८ गिगावाट पुगेको छ।

भारतको स्वच्छ ऊर्जा विस्तारमा सौर्य ऊर्जाले सबैभन्दा ठूलो योगदान गरिरहेको छ। सन् २०१४ मा भारतको सौर्य ऊर्जा क्षमता २.८ गिगावाट मात्र रहेकोमा अहिले १६४.५९ गिगावाट पुगेको छ। सोही अवधिमा पवन ऊर्जा क्षमता पनि करिब २१ गिगावाटबाट बढेर ५८.१४ गिगावाट पुगेको छ।

आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा भारतले गैर-जीवाश्म स्रोतबाट ५५.२९ गिगावाट नयाँ विद्युत् उत्पादन क्षमता थपेको थियो। यसमध्ये सौर्य ऊर्जाको योगदान ४४.६ गिगावाट र पवन ऊर्जाको योगदान ६ गिगावाट थियो।

भारतले सन् २०३० सम्म गैर-जीवाश्म स्रोतबाट ५०० गिगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमता पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ। ३००.५० गिगावाट पुगेपछि उक्त लक्ष्यको ६० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा पूरा भएको छ। अब आगामी चार वर्षमा करिब २०० गिगावाट थप क्षमता निर्माण गर्नुपर्नेछ।

भारतमा नवीकरणीय ऊर्जाबाट हुने विद्युत् उत्पादन पनि पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र रूपमा बढेको छ। आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा नवीकरणीय विद्युत् उत्पादन ४७७.७९ अर्ब युनिट पुगेको रिपोर्ट गरिएको छ।

तर आगामी चरणमा भारतका लागि उत्पादन क्षमता थप्नु मात्र चुनौती नहुने देखिएको छ। बढ्दो सौर्य र पवन ऊर्जालाई भरपर्दो रूपमा राष्ट्रिय ग्रिडमा जोड्न प्रसारण पूर्वाधार, ऊर्जा भण्डारण र स्मार्ट ग्रिड प्रणालीमा समेत ठूलो लगानी आवश्यक पर्नेछ।

भारतको ३०० गिगावाटभन्दा बढी गैर-जीवाश्म ऊर्जा क्षमता दक्षिण एसियाको ऊर्जा क्षेत्रमा महत्वपूर्ण विकासका रूपमा हेरिएको छ। यसले भारतको ऊर्जा सुरक्षा, स्वच्छ ऊर्जा प्रविधि र दीर्घकालीन विद्युत् प्रणालीमा भइरहेको परिवर्तनलाई थप स्पष्ट बनाएको छ। - एजेन्सी 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

सिमा अतिक्रमण भएपछि तरुण दल कम्युनिस्ट सरकारसँग आक्रोशित, तत्कालै उचित कदम चाल्न ध्यानाकर्षण

भारतबाट आउने महिलालाई तत्काल नागरिकता दिनुपर्छ : डा. कोइराला

आज मध्यरातमा भारतले धौलीगंगा बाँध खोल्दै, दार्चुलालगायतका जिल्लामा खतरा

ईलाममा ३ करोडको लागतमा भारतले बनाइदियो संस्कृत विद्यालय 

भारतको झट्कापछि चीन शान्ति कायम गर्ने तयारीमा

सिन्धुपाल्चोक घटनाप्रति भारतद्वारा दु:ख व्यक्त