इन्डो– प्यासिफिक क्षेत्रमा रणनीतिक सन्तुलन फेरिँदै जाँदा भारतले अष्ट्रेलिया र फ्रान्ससँग रक्षा तथा प्रविधि सहकार्य तीव्र बनाएको छ। पछिल्ला उच्चस्तरीय भेटवार्ता, संयुक्त सैन्य अभ्यास र सुरक्षा संवादहरूले भारतको क्षेत्रीय भूमिका विस्तार भइरहेको संकेत दिएका छन्।

हालै भारत–फ्रान्सबीच रक्षा प्रविधि, समुद्री सुरक्षा र बहुपक्षीय संस्थागत सुधारका विषयमा सहमति सुदृढ गरिएको खबर सार्वजनिक भएको छ। यसैबीच भारतीय सेना प्रमुखको अष्ट्रेलिया भ्रमणलाई पनि इन्डो–प्यासिफिक साझेदारीको सन्देशका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, यी पहलहरू चीनको बढ्दो समुद्री सक्रियता र क्षेत्रीय प्रभावको सन्दर्भमा बुझ्नुपर्ने देखिन्छ। भारतले आफूलाई “नियम–आधारित बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्था” का पक्षधरका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।

सामरिक सन्तुलनको संकेत

इन्डो–प्यासिफिक अहिले विश्व शक्ति प्रतिस्पर्धाको केन्द्र बनेको छ। अमेरिका, चीन, भारत, अष्ट्रेलिया, जापान र युरोपेली शक्तिहरूबीच रणनीतिक साझेदारी र प्रतिस्पर्धा दुबै देखिन्छ। भारत–अष्ट्रेलिया–फ्रान्स सहकार्यले समुद्री मार्ग सुरक्षा, रक्षा प्रविधि आदान–प्रदान र सामूहिक प्रतिरक्षा संवादलाई बलियो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

भारतले रक्षा उत्पादनमा आत्मनिर्भरता र संयुक्त अनुसन्धानमा जोड दिँदै आएको छ। फ्रान्ससँग लडाकु विमान, मिसाइल प्रणाली र नौसैनिक सहकार्यका क्षेत्रमा सहमति विस्तार भएको बताइएको छ।

नेपालका लागि सन्दर्भ

नेपाल परम्परागत रूपमा असंलग्न र सन्तुलित कूटनीति अपनाउँदै आएको मुलुक हो। तर इन्डो–प्यासिफिकमा बढ्दो ध्रुवीकरणले दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय समीकरणमा प्रभाव पार्न सक्छ।

भारतसँग नेपालको खुला सीमा र गहिरो आर्थिक–सांस्कृतिक सम्बन्ध रहेको सन्दर्भमा भारतको सुरक्षा प्राथमिकताले अप्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ। क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन बदलिँदा नेपालले आफ्नो परराष्ट्र नीति अझ स्पष्ट र रणनीतिक बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।

व्यापक अर्थ

भारतको सक्रियता केवल सैन्य सहकार्यमा सीमित छैन; यो आर्थिक, प्रविधि र कूटनीतिक आयामसँग जोडिएको छ। इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा स्थिरता कायम राख्ने बहसका बीच भारतले आफूलाई जिम्मेवार क्षेत्रीय शक्तिका रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजिरहेको देखिन्छ।

समग्रमा, भारत–अष्ट्रेलिया–फ्रान्स रक्षा सहकार्यको तीव्रता इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा नयाँ शक्ति समीकरणको संकेत हो। दक्षिण एशियाली मुलुकहरूले यसलाई सावधानीपूर्वक अवलोकन गरिरहेका छन्। - एजेन्सी 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

सिमा अतिक्रमण भएपछि तरुण दल कम्युनिस्ट सरकारसँग आक्रोशित, तत्कालै उचित कदम चाल्न ध्यानाकर्षण

भारतबाट आउने महिलालाई तत्काल नागरिकता दिनुपर्छ : डा. कोइराला

आज मध्यरातमा भारतले धौलीगंगा बाँध खोल्दै, दार्चुलालगायतका जिल्लामा खतरा

ईलाममा ३ करोडको लागतमा भारतले बनाइदियो संस्कृत विद्यालय 

भारतको झट्कापछि चीन शान्ति कायम गर्ने तयारीमा

सिन्धुपाल्चोक घटनाप्रति भारतद्वारा दु:ख व्यक्त