बेइजिङ - जब चीनले यस वर्ष साउदी अरेबिया र इरानबीचको सम्बन्ध पुनर्स्थापना गर्ने अचम्मको सम्झौताको घोषणा गर्‍यो, यसले मध्यपूर्वमा कूटनीतिक हेवीवेट हुने बेइजिङको इच्छालाई संकेत गर्‍यो।

इजरायल र गाजाको संकटले त्यो महत्वाकांक्षाको सीमालाई थप उजागर गरेको छ। चीनले मध्यस्थता गरेको साउदी-इरान सम्झौतापछि, चिनियाँ मिडियाले लामो समयदेखि वाशिंगटनको प्रभुत्व भएको क्षेत्रमा बेइजिङको बढ्दो प्रोफाइलको प्रशंसा गरेको थियो। 

चीनका शीर्ष कूटनीतिज्ञ वाङ यीले आफ्नो मुलुकले विश्वव्यापी 'हटस्पट मुद्दाहरू' ह्यान्डल गर्न रचनात्मक भूमिका खेलेको बताएका थिए। तर इस्लामिक समूह हमासको समन्वित आक्रमणमा ९०० भन्दा बढी इजरायली मारिएपछि चीनको प्रतिक्रियामा मौन बनेको थियो।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले हमासको निन्दा गर्न बारम्बार रोकिए। बरु डि-एस्केलेसन र इजरायल र प्यालेस्टाइनलाई स्वतन्त्र प्यालेस्टाइनको लागि 'दुई-राज्य समाधान' पछ्याउन आग्रह गरे। यस विषयमा चीनका नेता सी जिनपिङ मौन छन्।

'पक्कै पनि यसले प्रचारको प्रकारमा खाडल सिर्जना गर्छ... मध्य पूर्वमा चीन यस प्रकारको ठूलो खेलाडी हो,' नेदरल्याण्ड्सको ग्रोनिन्जेन विश्वविद्यालयका सहायक प्राध्यापक र चीनका विशेषज्ञ बिल फिगुरोले भने। 

चीनको तटस्थतालाई अमेरिकी र इजरायली अधिकारीहरूबाट आलोचना भएको छ। उनीहरुले भनेका छन्, 'केहीले यस क्षेत्रमा निष्पक्ष शान्ति चाहेको दाबी गर्ने बेइजिङको प्रतिक्रिया कमजोर भएको देखाउँछ।' 

चिनियाँ कूटनीति लामो समयदेखि जोखिम-प्रतिरोधी रहेको र इजरायल र हमास बीचको बढ्दो द्वन्द्वले प्यालेस्टिनीहरूलाई चीनको ऐतिहासिक समर्थन र संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको प्रतिस्पर्धालाई ध्यानमा राख्दै यसका कूटनीतिज्ञहरूलाई गाह्रो ठाउँमा राखेको विश्लेषकहरुले बताएका छन्। 

'हामीले स्पष्ट पारेका छौं कि चीन प्यालेस्टाइन-इजरायली द्वन्द्वको निरन्तर वृद्धिप्रति धेरै चिन्तित छ र सम्बन्धित सबै पक्षहरूलाई तुरुन्तै युद्ध बन्द गर्न र युद्ध बन्द गर्न आग्रह गर्दछौं। चीन सबै पक्षहरूसँग सञ्चार कायम राख्न,  मध्यपूर्वमा स्थिरता र शान्तिको लागि निरन्तर प्रयास गर्न इच्छुक छ,' चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता वाङ वेनबिनले भने।

चीनको लगभग तीन वर्षको कोभिड लकडाउनको अन्त्य भएदेखि सीले संयुक्त राज्य अमेरिका र यसका सहयोगीहरूलाई काउन्टर गर्ने उद्देश्यले कूटनीतिक धक्का सुरु गरेका छन्।

बेइजिङले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेको र मध्यपूर्व र ग्लोबल साउथका देशहरूसँगको सम्बन्धलाई सुदृढ बनाएर पनि रुससँग नजिक रहेको बेला ब्रिक्स राष्ट्रहरू जस्ता गैर-पश्चिमी नेतृत्वमा रहेका बहुपक्षीय समूहहरूसँग गठबन्धनलाई गहिरो बनाएको छ।

यद्यपि इरान-साउदीको सफलतामा निर्माण गर्ने मौका छ, तर चीन वर्तमान संकटमा गहिरो संलग्न हुने सम्भावना छैन।

एउटा कारक भनेको गैर-हस्तक्षेपको लामो समयदेखिको नीति हो जुन कहिलेकाहीँ विश्वव्यापी मञ्चमा ठूलो शक्तिको रूपमा काम गर्ने चीनको उद्देश्यसँग टकराव गर्न सक्छ।

'सी (जिनपिङ) को नेतृत्वमा चीनले मध्यपूर्व लगायत सबै ठाउँमा सम्मान र प्रशंसा गर्न चाहन्छ, तर वास्तवमा कठिन क्षेत्रीय सुरक्षा मुद्दाहरू समाधान गर्न के गर्न आवश्यक छ त्यो गर्न यो अन्ततः इच्छुक छैन,' एसओएएसका निर्देशक स्टिभ साङले भने, 'यो कम झुण्डिएका फलहरूको लागि जान्छ र मूल रूपमा त्यहाँ रोकिन्छ।' चीनले यसअघि इजरायल–प्यालेस्टाइन मुद्दामा काम गर्दै आएको छ।

मध्यपूर्वका लागि चीनका विशेष दूत झाई जुनले इजरायल र प्यालेस्टाइनी प्राधिकरणका अधिकारीहरू - जसले ओगटेड वेस्ट बैंकमा शासन गर्दछ - साथै अरब लिग र ईयूलाई गत वर्ष दुई-राज्य समाधान र मान्यताको बारेमा छलफल गर्न संलग्न गरेको छ। 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

चीनमा भेटियो नयाँ भाइरस : मानिसमा पनि संक्रमण, अर्काे माहामारीको चरम रुप लिने चेतावनी

चिनियाँ जासुस अमेरिकामा दोषी ठहर

के अमेरिकासँग चीन डराएकै हो? किन दिइयो अमेरिकी विमान माथि पहिलो आक्रमण नगर्न निर्देशन? 

श्रीलंकाले भन्यो पहिलो मित्र भारत हो, चीनसँग नजिकिनु गल्ती भयो !

चीनद्वारा दुई वटा क्षेप्यास्त्र प्रहार

चीनको किटले डुबायो, हजारौं स्वस्थ मानिसको कोरोना पोजेटिभ, अब के हुन्छ ?