बेइजिङ - कल्पना गर्नुहोस्, एक क्षणको लागि चीनमा बस्ने मानिसहरूलाई संसार कस्तो देखिन्छ।  संसारको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा पुरानो सभ्यताहरूमध्ये एक  रहेको चीन विज्ञान र प्रविधिमा लामो समयसम्म नेतृत्व गरेका र १६ औं शताब्दीमा पश्चिममा सुरु भएको सैन्य र प्राविधिक विकासको ठूलो लहरबाट धेरै हदसम्म अलग थियो। १८ औं शताब्दीमा औद्योगिक क्रान्तिबाट सुरु भएको शक्तिशाली आर्थिक लाभहरू प्राप्त गर्न चीन केही ढिला भयो। १९ औं शताब्दीमा चीनमा बाहिरी शक्तिहरूको प्रभुत्व थियो।

र पछिल्लो शताब्दीको लागि , जब यो चिनियाँ दम्पतीका आमाबाबु र हजुरबा हजुरआमा जीवित थिए,  चीनले पतन किंग राजवंश, गृहयुद्ध, जापानको क्रूर कब्जा, चियांग काई शेक र माओ त्सेडोङको सेनाहरू बीचको लामो युद्धको सामना गर्यो।

माओले त्यो सङ्घर्ष जिते, तर त्यसपछि देशलाई ३० वर्षको उच्च क्रान्तिकारी प्रयोगहरूमा डुबाइदिए।  महान जनक्रान्तिदेखि सांस्कृतिक क्रान्तिसम्म, ती सबै असफल भए।

१९७० को दशकको अन्तसम्म, चीन एक थकित, गरीब, पृथक देश थियो। एक क्रान्तिकारी शासनसँग जोडिएको रेड चाइना कारणले कुनै पनि विश्वव्यापी प्रासंगिकता गुमाएको थियो। अहिलेको चिनियाँ दम्पतीका आमाबाबु संसारका सबैभन्दा गरीब मानिसहरूमध्ये थिए, थोरै विकल्पहरू थिए। 

त्यसपछि आए, कम्युनिष्ट पार्टीका नेता डेङ सियाओपिङ, जसले सन् १९७० को दशकको अन्त्यदेखि १९९० को दशकसम्म चीनलाई मार्गनिर्देशन गरेका थिए र उनका नीतिहरूले चीनलाई बजार र विश्वका लागि खुला गरेको थियो।

तिनीहरूले शान्ति र स्थिरता मात्र होइन तर अर्थशास्त्री जेफ्री साक्सले विश्व इतिहासको सबैभन्दा सफल विकास कथाको रुपमा चित्रण गरेका छन्। चार दशकदेखि चीनको अर्थतन्त्र प्रति वर्ष झण्डै १० प्रतिशतले बढेको थियो। र प्रतिव्यक्ति जीडीपी २५ गुणा भन्दा बढीले बढेको छ।

यस आर्थिक प्रगतिले नयाँ चिनियाँ समाजको निर्माण भएको छ, जो विश्वमा आफ्नो स्थानको लागि थप खुला, बढी महत्वाकांक्षी र विश्वस्त छ। यो स्वाभाविक हो कि चीनका मानिसहरूमा गर्व र सन्तुष्टिको ठूलो मात्रा छ, जुन कहिलेकाहीं अति आत्मविश्वास र अहंकारमा रूपान्तरण हुन सक्छ।

र जब तिनीहरूले पश्चिममा आफ्नो देशको आलोचना सुन्छन्, तिनीहरूले राम्रोसँग सोच्न सक्छन् कि विदेशीहरू केवल राष्ट्रहरूको श्रेणीमा यति छिटो माथि उक्लिएको चीनसँग रिसाउँछन्। विशेष गरी अमेरिकाले चीनलाई आफ्नो ठाउँ ओगट्न खोजेकोमा आक्रोशित छ। 

यो जायज प्रश्न हो। विद्यमान महाशक्तिलाई माथि र आउनेको लागि ठाउँ खोज्न सधैं गाह्रो भएको छ। तर यो पक्कै पनि चीनको तेस्रो क्रान्तिले अझ कठिन बनाएको छ, अहिलेका सर्वोच्च नेता राष्ट्रपति सी जिनपिङले गरेका परिवर्तनहरूले कारण मुलुक थप संकटमा जाने हो कि भन्ने चिन्ता बढेको छ। 

सीले स्वतन्त्र बजारका लागि सानो भूमिका र हरेक क्षेत्रमा कम्युनिष्ट विचारधाराको बलियो आग्रहका साथ चीनलाई घरमै ठूलो दमनतर्फ लगिरहेका छन्। उनले विदेशमा पनि आक्रामक नीति अपनाएका छन्।

चीनको उद्घाटनका वास्तुकार, देङ सियाओपिङले चीनले आफ्नो शक्ति लुकाउन र आफ्नो समयको पालना गर्नुपर्ने आवश्यकताको कुरा गरे। तर त्यो केही दशक पर्खने सल्लाह मात्र थिएन। डेंगले बुझे कि चीन यति ठूलो छ, यति धेरै सीमा विवादहरू भएका देशहरूको सिमाना छ, यसले विश्वलाई आश्वस्त पार्न आवश्यक छ।

तर, चीन भने विवाद समाधानभन्दा पनि विवाद बढाउनेतर्फ लागिरहेका छन्। छिमेकी मुलुकहरुसँग सीमा विवाद, मुलुकभित्र चरम दमन, र अन्य पश्चिमा राष्ट्रहरुसँग विभिन्न रणनीतिक खिचातानीमा फसेका छन्। 

यसले चीनलाई आगामी दिनमा खतराको बाटोतर्फ र हालसम्म प्राप्त उपलब्धीहरुलाई नै विनाश गर्ने बाटोतर्फ लैजानसक्नेतर्फ सचेतता अपनाएको पाइँदैन। 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

चीनमा भेटियो नयाँ भाइरस : मानिसमा पनि संक्रमण, अर्काे माहामारीको चरम रुप लिने चेतावनी

चिनियाँ जासुस अमेरिकामा दोषी ठहर

के अमेरिकासँग चीन डराएकै हो? किन दिइयो अमेरिकी विमान माथि पहिलो आक्रमण नगर्न निर्देशन? 

श्रीलंकाले भन्यो पहिलो मित्र भारत हो, चीनसँग नजिकिनु गल्ती भयो !

चीनद्वारा दुई वटा क्षेप्यास्त्र प्रहार

चीनको किटले डुबायो, हजारौं स्वस्थ मानिसको कोरोना पोजेटिभ, अब के हुन्छ ?