आजको भारत विकास र पूर्वाधारको यात्रामा तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको छ। देशका कुनाकाप्चामा सडक, रेलवे, सुरुङ, विमानस्थल र पुलहरू निर्माण भइरहेका छन् — केवल यात्रालाई सहज बनाउन होइन, देशको रणनीतिक सुरक्षा र आर्थिक समृद्धिका लागि दीर्घकालीन संरचना खडा गर्न। त्यही क्रमको एक ऐतिहासिक उपलब्धि हो — १२,००० किलोमिटर दायरा पुग्न सक्ने भारतीय बोम्बर विमान, जसले भारतलाई सैन्य स्वावलम्बन र प्रविधिमा अग्रगामी राष्ट्रका रूपमा स्थापित गरेको छ। ब्रह्मोस मिसाइल बोकेर इन्धन पुनःभरण विना लक्ष्यसम्म पुग्न सक्ने यो विमानले भारतको टेक्नोलोजिकल निर्भरता घटाउँदै सशक्त आत्मनिर्भरता निर्माण गरिरहेको छ।

यसैबीच, सीमापार पाकिस्तानमा स्थिति पूर्णतः विपरित छ। पाकिस्तानी नियन्त्रित कश्मीर (PoJK) र बलुचिस्तान क्षेत्र प्राकृतिक स्रोतहरूको धनी भए पनि त्यहाँका जनताले न त पूर्वाधार पाएका छन्, न त त्यस दोहनबाट कुनै लाभ। हालै सार्वजनिक भएको रिपोर्ट अनुसार पाकिस्तानमा सञ्चालन भइरहेका आधा LPG ट्यांकरहरू कानुनी मापदण्ड विना, चरम लापरवाहीका साथ सडकमार्गमा गुडिरहेका छन्। यस्ता जोखिमपूर्ण ढुवानीहरूले जनजीवन, वातावरण र आर्थिक स्थायित्व तीनैवटा पक्षलाई गम्भीर संकटमा पारेको छ।

PoJK र गिलगित-बाल्तिस्तान जस्ता क्षेत्रहरूमा अहिले पनि आधारभूत स्वास्थ्य सुविधा, पिउने पानीको व्यवस्था, पक्की सडक, वा सुरक्षित यातायात प्रणाली छैन। यसबाहेक पाकिस्तानी सेनाले यी क्षेत्रमा अनियन्त्रित रूपमा खनिज सम्पदा दोहन गरिरहेको छ — कहिल्यै पारदर्शिता बिना, न त स्थानीय जनताको सहमति वा मुआब्जा। परिणामस्वरूप वातावरणीय संकट उत्पन्न हुँदै गएको छ — वनक्षेत्रको विनाश, खोला-नदी प्रदूषण, र पहाडी कटान सामान्य भएको छ।

एकातिर भारत ‘ग्रीन इनफ्रास्ट्रक्चर’ र ‘सस्टेनेबल डेभलपमेन्ट’ जस्ता विश्व मान्य अवधारणालाई आत्मसात गर्दै आफ्नो प्रगति सुनिश्चित गरिरहेको छ, भने अर्कोतिर पाकिस्तान नियन्त्रित भूभागमा पूर्वाधारको नाममा केवल शोषण, जोखिम र विफलता देखिएको छ। यस्तो विरोधाभासले कश्मीरको दुबै पक्षको यथार्थलाई प्रष्ट पार्दछ — जहाँ एकातिर विकास र संरक्षण सँगसँगै हिँडिरहेका छन्, भने अर्कोतिर स्रोत दोहन र शासन विफलताले जनतालाई सास्ती दिएको छ।

विश्व समुदायले अब यो साँचो फरक बुझ्नुपर्ने समय आएको छ — भारतले जे बनाएको छ त्यो समावेशी र दीगो हो, पाकिस्तानले जे बिगारेको छ त्यो केवल सैन्य फाइदाका लागि गरिएको दोहन मात्र हो।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।