मध्यपूर्व क्षेत्रमा बढ्दो भू–राजनीतिक तनावले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पार्न थालेको छ। विशेषगरी इरान–इजरायल द्वन्द्वको सम्भावित विस्तार, तेल आपूर्ति मार्गहरूमा जोखिम, र क्षेत्रीय अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा उतार–चढाव ल्याउने संकेत देखिएका छन्। यससँगै विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खला (global supply chain)मा अवरोध उत्पन्न हुने चिन्ता पनि बढ्दै गएको छ, जसको प्रभाव दूरगामी हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।

विश्लेषणहरूका अनुसार मध्यपूर्वमा कुनै पनि ठूलो द्वन्द्व वा समुद्री मार्ग अवरुद्ध भएमा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्न सक्छ। यसको प्रत्यक्ष असर ऊर्जा आयातमा निर्भर देशहरूमा पर्छ, जहाँ नेपाल पनि एक प्रमुख उदाहरण हो। नेपालले आफ्नो सम्पूर्ण पेट्रोलियम आवश्यकता भारतमार्फत आयात गर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य वृद्धि भएमा त्यसको सीधा प्रभाव घरेलु बजारमा पर्छ। यसले यातायात खर्च, उत्पादन लागत र उपभोक्ता मूल्यमा व्यापक वृद्धि गराउन सक्छ, जसले समग्र मुद्रास्फीति बढाउने जोखिम पैदा गर्दछ।

अर्कोतर्फ, मध्यपूर्व क्षेत्र नेपालका लाखौँ श्रमिकहरूको प्रमुख रोजगारी गन्तव्य पनि हो। खाडी मुलुकहरूमा कुनै पनि प्रकारको राजनीतिक वा आर्थिक अस्थिरता आएमा नेपाली कामदारहरूको रोजगारी, आम्दानी र सुरक्षा प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुन सक्छ। यसले नेपालमा आउने रेमिट्यान्समा गिरावट ल्याउने सम्भावना रहन्छ, जुन देशको विदेशी मुद्रा आम्दानीको प्रमुख स्रोत हो। रेमिट्यान्स घटेमा चालु खाता घाटा, विदेशी मुद्रा सञ्चिति र समग्र आर्थिक स्थायित्वमा नकारात्मक असर पर्ने निश्चित देखिन्छ।

यस्तै, मध्यपूर्व द्वन्द्वका कारण चीनलगायत प्रमुख उत्पादन अर्थतन्त्रहरूमा समेत असर देखिन थालेको छ। निर्यात–आयातमा अवरोध, भण्डारण समस्या र व्यापारिक अनिश्चितताले विश्वव्यापी व्यापार प्रणालीमा दबाब सिर्जना गरेको छ। नेपालजस्तो आयातमुखी अर्थतन्त्रका लागि यस्तो परिस्थितिले आवश्यक वस्तुको उपलब्धता र मूल्य दुवैमा असर पार्न सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार नेपालले यस्ता बाह्य जोखिमहरूलाई ध्यानमा राख्दै दीर्घकालीन आर्थिक रणनीति तयार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। ऊर्जा स्रोतको विविधीकरण, वैकल्पिक आपूर्ति मार्गको खोजी, रेमिट्यान्स निर्भरता घटाउने नीति तथा घरेलु उत्पादन वृद्धि जस्ता कदमहरू अत्यावश्यक मानिएका छन्। साथै, संकट व्यवस्थापनका लागि पर्याप्त भण्डारण क्षमता र आपतकालीन योजना तयार राख्न पनि जरुरी रहेको बताइन्छ।

यसरी, मध्यपूर्वमा देखिएको तनाव केवल क्षेत्रीय समस्या मात्र नभई नेपालजस्तो देशका लागि बहुआयामिक आर्थिक चुनौतीको संकेत हो। समयमै तयारी र रणनीतिक योजना अवलम्बन गर्न सके नेपालले यस्ता बाह्य झट्काहरूको प्रभाव कम गर्न सक्छ, अन्यथा महँगी, बेरोजगारी र आर्थिक अस्थिरताको जोखिम बढ्दै जाने देखिन्छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।