काठमाडौं। विश्व शक्ति सन्तुलन तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेका बेला भारत र जर्मनीबीचको सम्बन्ध पनि नयाँ परीक्षणमा परेको छ।

द डिप्लोम्याटमा प्रकाशित विश्लेषणअनुसार भारत–जर्मनी सम्बन्ध अहिले ‘रणनीतिक साझेदारी’ भन्दा बढी ‘सावधानीपूर्ण सहकार्य’ को अवस्थामा देखिन्छ।

जर्मनी युरोपको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र हो भने भारत विश्वको सबैभन्दा तीव्र गतिमा बढ्दो प्रमुख अर्थतन्त्रमध्ये एक हो। दुवै देश लोकतान्त्रिक मूल्य, बहुपक्षीयता र नियममा आधारित विश्व व्यवस्थामा विश्वास गर्छन्।

तर व्यवहारिक सहकार्य अझै सम्भावनाअनुसार विस्तार हुन सकेको छैन। ऊर्जा क्षेत्रमा जर्मनी हरित रूपान्तरणमा अग्रणी छ भने भारत विशाल नवीकरणीय बजार हो।

प्रविधि स्थानान्तरण, हरित हाइड्रोजन, इलेक्ट्रिक मोबिलिटी र स्मार्ट ग्रिडमा सहकार्यको सम्भावना ठूलो छ। तर जर्मन लगानीकर्ताहरू भारतको नीतिगत अनिश्चितता र प्रशासनिक जटिलताबाट अझै सशंकित देखिन्छन्।

रक्षा क्षेत्रमा जर्मनीको हिच्किचाहट झनै स्पष्ट छ। भारत विश्वकै ठूलो हतियार आयातकर्ता भए पनि जर्मनीको रक्षा निर्यात नीति अत्यन्त कडा छ। यसले रक्षा सहकार्यलाई सीमित बनाएको छ।

भू–राजनीतिक रूपमा पनि जर्मनी चीनसँग आर्थिक रूपमा गहिरो रूपमा जोडिएको छ, जबकि भारत चीनलाई रणनीतिक चुनौतीका रूपमा हेर्छ। यही कारण जर्मनी भारतसँग खुला रूपमा सुरक्षा गठबन्धनमा जान इच्छुक देखिँदैन।

विश्लेषकहरूका अनुसार भारत–जर्मनी सम्बन्धको भविष्य आर्थिक सम्भावनामा होइन, राजनीतिक इच्छाशक्तिमा निर्भर छ। यदि जर्मनीले चीन–केन्द्रित आर्थिक निर्भरता घटाउने हो भने भारत उसका लागि प्राकृतिक विकल्प बन्न सक्छ। तर हालको अवस्थामा भारत–जर्मनी सम्बन्ध मित्रवत भए पनि रणनीतिक रूपले निर्णायक साझेदारीमा रूपान्तरण हुन अझै समय लाग्ने देखिन्छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।