काठमाडौं। युरोपेली संघ (EU) र क्यानडाले राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी गम्भीर चिन्तालाई आधार बनाउँदै चिनियाँ कम्पनीहरूलाई आफ्ना क्रिटिकल इन्फ्रास्ट्रक्चर (महत्वपूर्ण पूर्वाधार) परियोजनाबाट क्रमशः बहिष्कार गर्ने नीति अपनाउन थालेका छन्। पछिल्ला निर्णयहरूले पश्चिमी विश्व र चीनबीचको रणनीतिक प्रविधि विच्छेद (strategic decoupling) लाई थप संस्थागत बनाएको संकेत गरेको छ।

रोयटर्स र फाइनान्सियल टाइम्सले जनाएअनुसार युरोपेली संघले ऊर्जा, दूरसञ्चार, डिजिटल नेटवर्क, विद्युत् ग्रिड तथा सार्वजनिक यातायात प्रणालीमा चिनियाँ आपूर्तिकर्तालाई प्रतिबन्ध लगाउने तयारी गरेको छ। युरोपेली आयोगका अधिकारीहरूले यसलाई “दीर्घकालीन साइबर र डेटा सुरक्षा जोखिम न्यूनीकरण रणनीति” को रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

त्यस्तै क्यानडाले पनि चिनियाँ कम्पनीसँग गरिएको विद्युतीय सवारी साधन (EV) सम्बन्धी सम्झौतामाथि पुनः समीक्षा सुरु गरेको छ। क्यानडाली सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार EV प्रविधिमा प्रयोग हुने सेन्सर, ब्याट्री तथा डेटा प्रणालीमार्फत राष्ट्रिय पूर्वाधारमा साइबर घुसपैठको सम्भावना देखिएपछि सरकारले सावधानी अपनाएको हो।

क्यानडाको सुरक्षा निकायले चेतावनी दिँदै भनेको छ, “चिनियाँ प्रविधि केवल व्यापारिक विषय होइन, यो प्रत्यक्ष रूपमा राज्यको नियन्त्रण र निगरानी संरचनासँग जोडिएको छ।” विश्लेषकहरूका अनुसार यो कदम केवल चीनसँगको व्यापार विवाद नभई प्रविधि सार्वभौमिकता (technological sovereignty) को विषय हो।

पश्चिमी मुलुकहरू अब प्रविधिलाई कूटनीतिक र सुरक्षा अस्त्रका रूपमा लिँदै चिनियाँ प्रणालीमाथि निर्भरता घटाउने दिशामा उन्मुख भएका छन्। यसको प्रत्यक्ष प्रभाव बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (BRI) अन्तर्गत विश्वभर सञ्चालन भइरहेका परियोजनामा समेत देखिन थालेको छ। केही युरोपेली राष्ट्रहरूले चिनियाँ 5G नेटवर्क, स्मार्ट सिटी परियोजना र डिजिटल भुक्तानी प्रणालीमा लगानी पुनःसमिक्षा थालेका छन्।

भूराजनीतिक विज्ञहरू भन्छन्, “यो नयाँ शीतयुद्ध होइन, तर प्रविधि आधारित शक्ति पुनर्संरचना हो, जहाँ चीनको उदयलाई नियन्त्रण गर्न पश्चिमी विश्वले संरचनात्मक कदम चालिरहेको छ।” यस निर्णयले भारत, जापान, अष्ट्रेलिया र दक्षिण कोरियाजस्ता देशहरूलाई समेत चीनसँग प्रविधि सहकार्य पुनः मूल्यांकन गर्न थप दबाब सिर्जना गर्ने अनुमान गरिएको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।