नेपाल परम्परागत रूपमा “सन्तुलन” र “असंलग्नता” को भाषा प्रयोग गर्दै आएको छ। तर आजको बदलिँदो क्षेत्रीय परिवेशमा यो मौनता सन्तुलन होइन; क्रमशः जोखिमको राजनीतिमा रूपान्तरण हुँदैछ। जब छिमेकी क्षेत्रमा अस्थिरता, अतिवाद र महाशक्ति प्रतिस्पर्धा तीव्र बन्दै गएको छ, त्यस्तो अवस्थामा स्पष्ट रणनीतिक दृष्टिकोणको अभाव आफैँमा कमजोरी हो।

दक्षिण एशियामा अहिले देखिएको प्रवृत्ति चिन्ताजनक छ। बंगलादेशमा राजनीतिक इस्लामको संस्थागतकरण, पाकिस्तानमा दीर्घकालीन शासन–संकट, र चीनको आक्रामक कूटनीति तथा प्रभाव विस्तारले क्षेत्रीय समीकरण बदलिँदैछ। यस्तो परिवेशमा नेपालले “हेर्दै बस्ने” नीति अपनाउनु तटस्थता होइन; यो भविष्यप्रति गैरजिम्मेवार दृष्टिकोण हो।

नेपालमा चीनसँग जोडिएका पूर्वाधार, प्रविधि र दूरसञ्चार परियोजनाहरूको प्रकृति र सर्तबारे गहिरो सार्वजनिक बहस भएको छैन। पारदर्शिता र संसद् निगरानी कमजोर रहँदा, यस्ता सहकार्यहरू रणनीतिक निर्भरतामा बदलिन सक्छन्। जब निर्णय प्रक्रिया बन्द कोठाभित्र सीमित हुन्छ, तब सार्वभौमिकता कागजमै सीमित हुन थाल्छ।

यसैबीच, छिमेकी भारतले स्पष्ट रणनीतिक दिशा लिइरहेको छ—रक्षा, प्रविधि र कूटनीतिमा दीर्घकालीन प्रणाली निर्माणमार्फत। यस्तो अवस्थामा नेपालले केवल भावनात्मक सन्तुलनको भाषा दोहोर्याएर आफ्नो हित सुरक्षित गर्न सक्दैन। हित सुरक्षित हुन्छ स्पष्ट नीति, संस्थागत क्षमता र पारदर्शी निर्णयबाट।

रणनीतिक मौनताको अर्को खतरा वैचारिक हो। जब राज्य स्पष्ट हुँदैन, बाह्य विचारधारा र प्रभावहरू भित्र पस्न सजिलो हुन्छ। क्षेत्रीय अतिवाद, डिसइन्फर्मेसन र निगरानी प्रविधि नेपालजस्तो खुला समाजका लागि गम्भीर चुनौती हुन्। मौनता यहाँ ढाल होइन; खुला ढोका हो।

नेपालले छिमेकीसँग शत्रुता होइन, तर आत्मविश्वासपूर्ण स्पष्टता आवश्यक छ। असंलग्नता भनेको निर्णय नगर्नु होइन; यो आफ्नो हित पहिचान गरेर सबैसँग बराबरीका आधारमा सहकार्य गर्नु हो। आजको विश्वमा अस्पष्टता तटस्थता होइन, कमजोरी मानिन्छ।

समयमै रणनीतिक स्पष्टता नअपनाए नेपाल क्षेत्रीय खेलमा खेलाडी होइन, मोहरा बन्ने जोखिममा पर्छ। इतिहासले मौनतालाई माफ गर्दैन। राष्ट्रहरू आफ्नो भविष्य बोल्ने साहसबाट जोगाउँछन्, चुपचाप बस्नबाट होइन।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।