बेइजिङ — चीनले भित्रि राजनीतिक नियन्त्रण कडाइँ गर्दै बाहिरका समुद्री र सुरक्षा मोर्चामा आक्रामक उपस्थिति बढाएको संकेत दिने घटनाहरू फेरि एकैपटक सतहमा आएका छन्।

मानवअधिकार समूहको चेतावनीबीच शिनजिआङमा राष्ट्रपति सी जिनपिङको ‘उत्सवमय’ कार्यक्रम, ‘जातीय एकता’ शीर्षकको कडा कानुनी मस्यौदा, तथा दक्षिण चीन सागरको स्कारबोरो सोएल नजिकै शोध–प्रयोगशाला बनाउन सकिने प्रस्तावले अन्तर्राष्ट्रिय सरोकार झन् बढाएको छ।

मानव अधिकार वाच (HRW) को ताजा प्रतिवेदनले चीनले अघि सारेको ‘एथनिक युनिटी’ मस्यौदाले विचार, संस्कृति र धार्मिक पहिचानमाथि अझ कडा ‘आइडियोलोजिकल कन्ट्रोल’ थोपर्ने जोखिम देखाएको छ। त्यसैबेला, डोइचे वेले (DW) ले शिनजिआङको भारी निगरानी संरचनाबीच सी जिनपिङको ‘उत्सव’ शैलीको भ्रमणलाई प्रचार–प्रधान ‘न्यारेटिभ’ को रूपमा चित्रित गरेको छ।

उइघुर संगठनहरूले यसलाई पीडित समुदायमाथि थप अपमानको रूपमा लिएका छन्। आन्तरिक कडाइँसँगै, चीनको बाह्य ‘ग्रे–जोन्’ रणनीति पनि चञ्चल छ। साउथ चाइना मर्निङ पोष्ट (SCMP) का अनुसार, चीनले स्कारबोरो सोएल वरिपरि शोध–प्रयोगशाला बनाउने सम्भावनाबारे छलफल बढाएको संकेत छ, जसले फिलिपिन्ससँग तनावमा नयाँ अध्याय खोल्न सक्छ। अमेरिकाको स्पेस फोर्स का अधिकारीहरूले चीनलाई अन्तरिक्ष सुरक्षा क्षेत्रमा “नम्बर १ खतरा” को रूपमा व्याख्या गरेको समाचार DefenseNewsले सार्वजनिक गरेको छ।

युरोपमा पनि शंका बढ्दैछ। वासिङ्टन पोस्टका अनुसार, लन्डनस्थित चिनियाँ दूतावासको गोप्य गतिविधि र निगरानीसँग सम्बन्धित आशंकाले स्थानीय सुरक्षा वृत्त चिन्तित छन्।

यसैबीच, रोयटर्सले चिनियाँ ड्रोन विज्ञहरूले प्रतिबन्धित रूसी अस्त्र निर्माता संस्थासँग सहकार्य गरेको दाबीबारे स्रोत उद्धृत गर्दै समाचार छापेको छ, जसले पश्चिमी निर्यात–नियन्त्रण उल्लङ्घन गर्ने जोखिम देखाएको छ। ताइवान मोर्चामा ताजा विकास थप तिक्त छ। बिबिसीका अनुसार, ताइवानले चिनियाँ जासुसी आरोपमा पूर्व राष्ट्रपति–सहयोगीमध्ये एकलाई दोषी ठहर गरेको छ, जसले ताइपेई–बेइजिङबीचको काउन्टर–इन्टेलिजेन्स द्वन्द्वलाई झन् तीखो बनाएको छ। यता, चीनको आर्थिक सन्तुलन पनि सहज छैन।

अस्टे्रलियन फाइनान्सियल रिभ्यू (AFR) का अनुसार, वृद्धि अपेक्षाभन्दा कमजोर आएको संकेत छ। युरोपेली संघसँग जलवायु लक्ष्यमाथि ‘कम महत्वाकाङ्क्षी’ योजना ल्याएको भन्दै रोयटर्सले आलोचना समेटेको छ, जसले हरित–अर्थतन्त्रमा चीनको विश्व–विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाएको छ। धार्मिक स्वतन्त्रताको मोर्चामा उइघुर र तिब्बती समुदायप्रति कडाइँ निरन्तर छ।

Sunday Guardian Live ले दलाई लामाको उत्तराधिकारी चयन प्रक्रियामाथि चीनको नियन्त्रणको प्रयासलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आलोचना भएको लेखिएको छ, जबकि Tribune India मा World Uyghur Congress ले शिनजिआङमा ‘उत्सव’ देखाइएका कार्यक्रमलाई ‘दमन ढाकछोप गर्ने प्रोपेगान्डा’ भनेका उद्धरण छन्। समग्रमा, शिनजिआङदेखि दक्षिण चीन सागर र लन्डनसम्म फैलिएको घटनाक्रमले एउटै निष्कर्ष दिन्छ—चीन भित्र ‘अनुशासन र एकता’ का नाममा कडाइँ बढाउँदै बाहिर भू–राजनीतिक प्रभाव विस्तार गर्ने दोहोरो रणनीतिमा अघि बढिरहेको छ। यसले एशिया–प्रशान्तमा मात्र होइन, युरोप र अन्तरिक्ष–सुरक्षा क्षेत्रसम्म सुरक्षा समीकरणलाई अस्थिर बनाइरहेको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।