काठमाडौं - नेपालको राजनीतिमा पछिल्लो समय देखिएको जनआक्रोशलाई पुराना स्थापित दलहरूले विदेशी हस्तक्षेप वा बाह्य शक्तिसँग जोड्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

उनीहरूले आफ्नो असफलताको कारण खोज्दा बाह्य तत्वलाई दोष दिनु सजिलो ठान्छन्। तर, वस्तुगत दृष्टिले हेर्दा यो जनआन्दोलन वा जनमत कुनै विदेशी शक्ति वा हस्तक्षेपको परिणाम होइन, बरु पुराना दलहरूको आफ्नै दीर्घकालीन गल्ती, बेवास्ता र जनविश्वास गुमाउने प्रवृत्तिको प्रतिफल हो।

जनताले दशकौँसम्म अपेक्षित परिवर्तन नपाउँदा, उनीहरूको आक्रोश अन्ततः सडकमा र चुनावी परिणाममा प्रकट भएको हो। विगत लामो समयदेखि पुराना दलहरूले आन्तरिक सुधारलाई प्राथमिकतामा राखेनन्। नेताहरूबीचको गुटबन्दी, शक्तिको दुरुपयोग, र जनताको आवाज सुन्ने संस्कृतिको पूर्ण अभावले उनीहरूलाई जनताबाट क्रमशः टाढा बनायो। युवा पुस्तालाई नेतृत्वमा ल्याउन अस्वीकार गर्ने, नयाँ विचारलाई स्थान नदिने, र नीतिगत स्तरमा नवप्रवर्तन रोक्ने काम पुराना दलहरूको मुख्य गल्ती बन्यो। यिनै कारणहरूले गर्दा दलहरू क्रमशः जनतामाझ अप्रासंगिक बन्दै गए।

यस्तो परिस्थितिमा आक्रोशित नागरिकले उठाउनु कुनै विदेशी प्रभावको परिणाम होइन; यो उनीहरूको आफ्नै जीवनमा भोगिएको असन्तोष र बेवास्ताको प्रतिक्रियामात्र हो। पुराना दलहरूको शीर्ष नेतृत्वमाथि प्रश्न उठ्ने समय आएको छ। दलभित्रका नेताहरूले आफ्ना शीर्षस्थ नेतृत्त्वलाई सोध्नुपर्ने हो—किन जनता असन्तुष्ट भए? किन उनीहरूको विश्वास गुम्यो? तर वास्तविकता उल्टो छ; प्रश्न गर्नुपर्ने नेताहरू नै मौन छन् र शीर्ष नेताहरू अझै पनि गल्ती स्वीकार गर्ने अवस्थामा छैनन्।

उनीहरू आफ्ना कमजोरीलाई आत्मसात गर्नुभन्दा बाहिर दोष खोजेर आफूलाई निर्दोष देखाउन खोजिरहेका छन्। तर लोकतन्त्रमा यस्तो रणनीति दीर्घकालीन टिक्दैन। जब जनताको धैर्य टुट्छ, उनीहरूले आफ्नै मत र आन्दोलनमार्फत जवाफ दिन्छन्, जसलाई रोक्ने कुनै शक्ति रहँदैन।

आजको नेपाली राजनीतिक परिदृश्यमा देखिएको असफलता कुनै विदेशी षड्यन्त्र वा हस्तक्षेपको परिणाम होइन भन्ने कुरा फेरि स्पष्ट भएको छ। यो पूर्ण रूपमा आन्तरिक गल्ती र असक्षमताको परिणाम हो।

जनता आफ्नो जीवनयापन सुधार चाहन्छन्, रोजगार र अवसर खोज्छन्, भ्रष्टाचारमुक्त शासन चाहन्छन्। तर यी सबै कुरा दिन नसक्ने दलहरूमाथि उनीहरूको असन्तोष बढ्नु स्वाभाविक हो। यो असन्तोषलाई विदेशी हस्तक्षेप भन्दै टार्न खोज्नु भनेको वास्तविक समस्या समाधान गर्नुअघि आँखामाथि पट्टी बाँध्नु जस्तै हो। यदि पुराना दलहरूले अझै पनि आफ्नै गल्तीलाई स्वीकार नगरी बाह्य शक्तिलाई दोष दिने परम्परा कायम राखे भने उनीहरू फेरि उस्तै असफलतामा फस्नेछन्।

जनताको समर्थन गुमाइसकेपछि दलहरूको अस्तित्व दीर्घकालीन रहन सक्दैन। यसकारण हालको असफलता बाह्य कारण होइन भन्ने बुझ्न आवश्यक छ; यो नेपाली जनताको आफ्नै असन्तोष र दलहरूको असक्षमताले जन्माएको अवस्था हो।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।