नयाँदिल्ली/टोकियो— प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारत–जापान सम्बन्धलाई केवल रणनीतिक साझेदारीको रूपमा नभई “संस्कृति र विश्वासको नाता” भनेर परिभाषित गरेका छन्। उनको भनाइमा दुवै मुलुकको सहकार्यको आधार केवल आर्थिक वा प्राविधिक नभई ऐतिहासिक र सांस्कृतिक धरोहरमा गहिरो जरा गाडेको छ। यही आधारले इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा भारत–जापान सहकार्यलाई विशेष महत्व दिएको छ।

मोदीले हालैको एक सार्वजनिक सम्बोधनमा भारत र जापानले प्राविधिक नवप्रवर्तन, आपूर्ति श्रृंखला सुरक्षाको प्रवर्द्धन र हरित–ऊर्जा सहकार्यलाई प्राथमिकतामा राख्ने बताएका छन्। उनका अनुसार, दुवै मुलुकको सहकार्य केवल आपसी लाभमा सीमित हुने छैन, यो क्षेत्रीय शान्ति र स्थायित्वमा योगदान गर्ने सामूहिक प्रयासको हिस्सा हुनेछ।

भारत–अमेरिका सम्बन्ध पनि इन्डो–प्यासिफिक रणनीतिसँगै अघि बढिरहेको छ। दिल्लीमा सम्पन्न IACC ऊर्जा सम्मेलनमा अमेरिकी र भारतीय प्रतिनिधिहरूबीच भएको छलफलले ऊर्जा आपूर्ति श्रृंखला सुरक्षित गर्ने, नवीकरणीय स्रोत प्रवर्द्धन गर्ने र पेट्रोलियम–ग्यासमा सहकार्य विस्तार गर्ने सहमति प्रकट भएको छ। यसलाई विश्लेषकहरूले “इन्डो–प्यासिफिकमा ऊर्जा सुरक्षामा भारत–अमेरिका साझेदारीको नयाँ अध्याय” भनेर व्याख्या गरेका छन्।

अर्कोतर्फ, दिल्लीमै आयोजित विशेष कार्यक्रममा फिजीका प्रधानमन्त्री सितिवेनी राबुकाले “Ocean of Peace” शीर्षकको व्याख्यान दिए। उनले प्रशान्त क्षेत्रीय मुलुकहरूले समुद्री स्थायित्व र एकता कायम गर्न भारतको भूमिकालाई निर्णायक ठहर गरे। राबुकाले भने, “प्रशान्त क्षेत्रीय स्थायित्व र विकासमा भारत केवल बाह्य सहयोगी होइन, एक भरोसायोग्य भागीदार हो।” यस अभिव्यक्तिले भारतको भूमिकालाई प्रशान्त महासागर र हिन्द महासागरबीचको *‘ब्रिजिङ पावर’*का रूपमा पुष्टि गरेको विश्लेषण गरिएको छ।

साथै, भारतले हालै सम्पन्न शाङ्घाई सहयोग सङ्गठन (SCO) शिखर सम्मेलनमा आतंकवादविरुद्ध कडा शब्द प्रयोग गर्ने पहल गरेको छ। भारतले अन्य साझेदारहरूसँग मिलेर आतंकवादलाई अस्वीकार्य खतरा घोषणा गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। यसले भारतको अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक सक्रियता अझ बढेको संकेत दिन्छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, पछिल्ला घटनाक्रमहरूले भारतलाई इन्डो–प्यासिफिकमा *‘बहुआयामिक शक्ति’*का रूपमा चित्रण गरेको छ। जापानसँगको सांस्कृतिक र प्राविधिक सहकार्य, अमेरिकासँगको ऊर्जा सुरक्षा साझेदारी, र फिजी जस्ता प्रशान्त क्षेत्रीय मुलुकहरूको विश्वास हासिल गर्नु—यी सबै भारतलाई क्षेत्रीय नेतृत्वमा अगाडि सार्ने आधारका रूपमा देखिएको छ।

समग्रमा, भारतले एकैपटक एशिया, अमेरिका र प्रशान्तलाई समेट्ने रणनीति अघि सार्दै इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा आफ्नो उपस्थिति मजबुत पारिरहेको छ। यसलाई क्षेत्रीय विश्लेषकहरूले *“नयाँ शीतयुद्धोत्तर सन्तुलनमा भारतको उदय”*का रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।