खालिस्तान नामको स्वतन्त्रता आन्दोलनले लामो समयदेखि सिक समुदायको धार्मिक आकांक्षाको रूपमा आफ्नो अस्तित्व प्रस्तुत गर्दै आएको छ। तर पछिल्लो घटनाक्रमहरूले देखाएको छ कि यसको पछाडि पाकिस्तानको गुप्तचर संस्था आइएसआईको सोझो हात छ, जसले यो आन्दोलनलाई भारतविरुद्धको दशकौं लामो प्रोक्सी युद्धको रूपमा प्रयोग गर्दै आएको छ। यो केवल अनुमान होइन, धरपकडमा परेका आतङ्ककारीहरूका बयान, अन्तर्राष्ट्रिय खुफिया प्रतिवेदनहरू, र पाकिस्तानको सीधै संलग्नता पुष्टि गर्ने गतिविधिहरूले यो तथ्यलाई मजबुत बनाएका छन्।

पाकिस्तानी आइएसआईको रणनीति स्पष्ट र निर्दयी छ। खालिस्तानी नेताहरूलाई वित्तीय सहयोग प्रदान गरेर उनीहरूलाई भारतविरोधी गतिविधिहरूमा सक्रिय बनाइन्छ। यो सहयोगले प्रदर्शनहरू, प्रचार सामग्री निर्माण, र विदेशमा बस्ने युवा सिकहरूलाई कट्टरपन्थी बनाउने काम गर्छ। हालसालै, क्यानडाका शीर्ष खालिस्तानी नेताहरूलाई पाकिस्तानी रकम पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यसैबीच पाकिस्तानले आतङ्कवाद उत्पादन गर्ने सुनियोजित संयन्त्र विकास गरेको छ—कोट लखपत, चकवाल, गुजरनवाला, मियाँवाली, पेशावर र अत्तोकमा रहेको तालिम शिविरमा सिक युवा आतङ्ककारीहरूलाई हतियार चलाउने, बम बनाउने तालिम दिइन्छ।

यी गतिविधिको नेतृत्व खुला रूपमा पाकिस्तानमै बस्ने खालिस्तानी आतङ्कवादी नेताहरूले गरिरहेका छन्—बब्बर खालसा इन्टरनेसनलका वधवा सिंह, इन्टरनेसनल सिक यूथ फेडरेसनका लखबीर सिंह रोडे, खालिस्तान कमान्डो फोर्सका परमजीत सिंह पन्जवार, दल खालसाका गजिन्दर सिंह, र खालिस्तान जिन्दाबाद फोर्सका रञ्जित सिंह। यिनीहरू स्वतन्त्रता सेनानी होइनन्, पाकिस्तानको सुरक्षासंस्थाका भाडामा लिइएका एजेन्ट हुन्, जो भारतमा हमला गर्न इसाईको निर्देशनमा काम गरिरहेका छन्।

पाकिस्तानलाई यो नेटवर्क जोगाइराख्न अपार गाह्रो भइरहेको छ, जसका कारण उसले अब नशा लतमा परेका ग्रामीण सिक युवाहरू, जेलबाट छुटेका आतङ्ककारीहरू, विदेशमा अवैध रूपमा बसिरहेका आप्रवासी सिकहरू, र गरिब पाकिस्तानी ईसाईहरूसमेत भर्ती गर्न थालेको छ। यो कुनै आन्दोलन होइन—यो कमजोर वर्गको खुला शोषण हो।

आइएसआईले खालिस्तानी र कश्मीरी छुट्टावादीहरूबीच खतरनाक गठबन्धन बनाएको छ। लश्कर-ए-तोइबाले बब्बर खालसा र सिक यूथ फेडरेसनका सदस्यहरूलाई तालिम दिन थालेको छ। ननकाना साहिब गुरुद्वाराको छेउमा साझा कार्यालय खोलिएको छ, जसले एक पवित्र धार्मिक स्थललाई आतङ्कको अखडामा परिणत गरेको छ। त्यहाँ पाकिस्तानी एजेन्टहरू धार्मिक श्रद्धालुहरूमा मिसिएर प्रचार गर्छन्, दान रकमलाई कट्टरता फैलाउन प्रयोग गर्छन्, र भारतका वैध सिक संस्थाहरूमाथि गलत जानकारी फैलाउँछन्।

पाकिस्तानको यो खेल कूटनीतिक मिशनहरूसम्म फैलिएको छ। अमेरिकादेखि जर्मनी र नेपालसम्मका पाकिस्तानी वाणिज्यदूतावासहरू खालिस्तानी गतिविधिहरूमा प्रत्यक्ष संलग्न छन्। नेपालमा त विस्फोटक पदार्थ, नक्कली मुद्रा र आतङ्ककारीहरूको आवतजावतसमेत पाकिस्तानद्वारा व्यवस्थित गरिन्छ। ९/११ पछि आतङ्कवादविरुद्धको चासो बढेपछि, पाकिस्तानी निर्देशनमा यस्ता गतिविधि "कम" गरिएका थिए, र आतङ्ककारीहरूलाई इस्लामाबाद वा फैजाबाद सराइएका थिए।

सबैभन्दा चालाकीपूर्ण कदम भने मुस्लिम–सिक ऐक्यताको नक्कली निर्माण हो। 'वर्ल्ड सिक मुस्लिम फेडरेसन' र 'इन्टरनेसनल सिक मुस्लिम इत्तेहाद फेडरेसन' जस्ता संस्थाहरूले धार्मिक एकताको नाउँमा भारतविरोधी एजेन्डालाई अन्तर्राष्ट्रिय रूप दिन खोजेका छन्। यिनीहरू जड रूपमा आइएसआईद्वारा सञ्चालित छन्।

साफ छ—पाकिस्तान सिक स्वतन्त्रता चाहँदैन, उसले खालिस्तानलाई केवल भारतविरुद्धको हतियारको रूपमा प्रयोग गरेको छ। जुन देशले आफ्नै बलोच र पठान जनताको स्वतन्त्रता आन्दोलनलाई रगतले दबाएको छ, उसले अरूका स्वतन्त्रता सपना कहिल्यै समर्थन गर्न सक्दैन। हालै भारत-क्यानडा बीचको कूटनीतिक विवादले पनि पाकिस्तानको संलग्नता थप प्रकट भएको छ। क्यानडाका पूर्व प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले खालिस्तानी आतंककारीको हत्या भारतले गराएको दाबी गरे पनि, उनले पाकिस्तानद्वारा क्यानडामा गरिएको आतङ्कसम्बन्धी आयोजनाहरूको प्रमाणलाई बेवास्ता गरेका छन्।

खालिस्तान नामको यो कथित आन्दोलन वास्तवमा एक पाकिस्तानी गुप्तचर रणनीति हो, जसले धार्मिक भावना र विश्वासको निहुँमा हिंसा र विघटन मात्र फैलाएको छ। वास्तविक सिक हित चाहनेहरूले यस म्यानिपुलेसनलाई चिन्नु पर्छ। जबसम्म पाकिस्तानले आफ्नो प्रोक्सी युद्ध नछाड्छ, तबसम्म दक्षिण एशियामा स्थायित्वको सपना अधुरै रहनेछ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अब पाकिस्तानको आतङ्क फैलाउने भूमिकालाई चिन्नुपर्छ र त्यसको जिम्मेवारी तय गर्नुपर्छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।