चीनको जनसङ्ख्या 2023 मा 2.75 मिलियनले घटेको छ, जुन 0.2% हो, राष्ट्रिय तथ्यांक ब्युरोले हालै सार्वजनिक गरेको विवरणले देखाएको छ। यो गिरावट 2022 को 850,000 को तुलनामा झन् ठूलो हो र सुधार युगपछि पहिलो पटक जनसङ्ख्या यति निरन्तर घट्दै गएको हो। यो गिरावटसँगै चीनले जनसङ्ख्या वृद्धिका लागि लागू गरेका विभिन्न नीतिहरूको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठेको छ।

सरकारले सन् 2016 देखि परिवारहरूलाई थप सन्तान जन्माउन प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले एक-शिशु नीतिलाई दुई र तीन शिशु नीतिले प्रतिस्थापन गर्यो। यस्तै, कर छुट, सब्सिडीजस्ता विभिन्न प्रोत्साहन कार्यक्रमहरू पनि ल्याइयो। तर, आर्थिक कठिनाइ, बेरोजगारी, र महँगो शिक्षा प्रणालीजस्ता कारणहरूले गर्दा धेरै युवा दम्पती बच्चा जन्माउन अनिच्छुक देखिएका छन्।

2024 को पहिलो छ महिनामा देशभर 4.33 मिलियन बच्चा जन्मिएका छन्। यो प्रवृत्ति जारी रहे, यस वर्षको कुल जन्मदर 8 मिलियनजति मात्र रहनेछ, जुन 2023 को 9.02 मिलियनभन्दा कम हो। विशेषज्ञहरूले यस वर्ष 10 मिलियनभन्दा बढी जन्मको अपेक्षा गरे पनि तथ्यांकले त्यो लक्ष्य पूरा हुने सम्भावना न्यून देखाएको छ।

युवाहरूले बच्चा जन्माउन अनिच्छुक हुनुका मुख्य कारण महँगो जीवनशैली, विवाहको उच्च खर्च, स्नातकहरूबीच बेरोजगारी, सीमित सामाजिक गतिशीलता, र प्रतिस्पर्धात्मक शिक्षा प्रणाली रहेका छन्। "हामी अहिले अस्तित्वको लडाइँ लडिरहेका छौँ, बाँच्नै गाह्रो छ, जीवन जिउने कुरा कल्पना गर्न पनि सकिँदैन," भन्ने भनाइ चिनियाँ युवाहरूबीच व्यापक सुनिन्छ।

"वर्कहर्स" भन्ने शब्दले चिनियाँ युवाहरूको दैनिक जीवन झल्काएको छ। एक ब्लग लेखमा एक युवा दम्पतीले भनेका छन्, "आजका दिनमा बच्चा जन्माउनेभन्दा शिक्षा, स्वास्थ्य, र आवासका समस्याले हामीलाई धेरै दबाब दिएको छ। यी सबै आर्थिक समस्यासँग जुध्नै नसकिने भइसकेको छ।"

परम्परागत चिनियाँ समाजमा "वंशलाई निरन्तरता दिनु" भन्ने धारणा बलियो रहे पनि अहिलेको शहरी जीवनशैलीले यो सोच परिवर्तन गरिदिएको छ। बच्चा हुर्काउन अपार्टमेन्टको महँगो लागतदेखि लिएर, लामो समयसम्मको शिक्षा र रोजगारीका लागि चल्ने प्रतिस्पर्धा, र दैनिक जीवनका अन्य दबाबहरूले चिनियाँ युवाहरूलाई यो निर्णय पुनर्विचार गर्न बाध्य बनाएको छ।

यसैबीच, गुइझाउ जस्ता ग्रामीण क्षेत्रमा परम्परागत सोच अझै पनि बलियो छ। एक वृद्धले भने, "बच्चा हुँदा मात्र खुसी र सुरक्षा महसुस हुन्छ। तर, आजका युवाहरूले यसको महत्व बुझ्दैनन्।"

चीनको घट्दो जनसङ्ख्याले देशको आर्थिक र सामाजिक भविष्यमा गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ। युवा पुस्ताको बदलिंदो सोच र आर्थिक परिस्थितिलाई ध्यानमा राखेर थप दीर्घकालीन नीति निर्माणको आवश्यकता देखिएको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।