तिब्बती पठारको उच्च भेगमा बनिरहेको काम्तोक ड्यामले स्थानीय समुदायको चिन्ता र असन्तोषलाई बलियो बनाउँदै दुर्लभ विरोध प्रदर्शनलाई जन्म दिएको छ।

तिब्बती जनताका लागि यो परियोजना केवल विकास र वातावरणीय चासोको विषय होइन। यो उनीहरूको सांस्कृतिक पहिचान, धार्मिक स्वतन्त्रता, र ऐतिहासिक सम्पदाको रक्षाको प्रतीक बनेको छ।

ड्यामको निर्माणले तिब्बती जनताको भूमि र धार्मिकस्थललाई मात्र असर पारेको छैन, यसले तिनको जीवनशैली र सांस्कृतिक धरोहरलाई समेत चुनौती दिएको छ।

ड्यामको निर्माण र त्यसको प्रभाव

यारलुङ त्साङपो नदीको सहायक खोलामा निर्माण भइरहेको काम्तोक ड्याम, चीनको तिब्बती स्वायत्त क्षेत्र (टीएआर) मा जलविद्युत विकास योजनाको मुख्य अंश हो।

बेइजिङले यस परियोजनालाई ऊर्जा सुरक्षा, जलवायु परिवर्तनको समाधान, र आर्थिक समृद्धिको नमूना भनेको छ।

तर, स्थानीय बासिन्दाका लागि, ड्यामको प्रभाव गम्भीर रहेको छ।

धेरै तिब्बतीहरूले स्थानान्तरणको प्रक्रियामा आफूहरूको आवाज नसुनिएको र उचित क्षतिपूर्ति नपाएको गुनासो गरेका छन्। धार्मिक स्थलहरू र मठहरूको नजिक भएको निर्माणले समुदायमा गहिरो आक्रोश जन्माएको छ।

विरोध प्रदर्शनको सुरुवात

यो विरोध गत नोभेम्बरको अन्त्यमा साना समूहका रूपमा सुरु भएको थियो।

तर, चाँडै नै, यो स्थानीय गाउँहरूबाट फराकिलो समर्थन प्राप्त गर्दै ठूलो आन्दोलनमा परिणत भयो।

भिक्षु, किसान, गोठाला, र व्यवसायीहरूले प्रदर्शनमा सामेल हुँदै परम्परागत प्रार्थना र नारा लगाउँदै एकताका साथ प्रदर्शन गरे।

सामाजिक सञ्जाल, यद्यपि कडा सेन्सरशिपमा रहेको, यस आन्दोलनलाई सशक्त बनाउन महत्वपूर्ण साबित भयो।

तर, यसले प्रदर्शनकारीहरूलाई जोखिममा पनि पारेको थियो, किनभने चिनियाँ अधिकारीहरूले डिजिटल गतिविधिमा निगरानी राखेर पक्राउ गर्न थाले।

कठोर दमन र गिरफ्तारी

चिनियाँ सरकारले विरोधलाई दबाउन बल प्रयोग गर्‍यो।

अर्धसैनिक बलहरू परिचालन गर्दै, अधिकारीहरूले भिडमाथि लाठी चार्ज, अश्रुग्यासको प्रयोग, र दर्जनौंलाई गिरफ्तार गरे।

गिरफ्तारीपछि धेरैलाई अज्ञात स्थानमा लगिएको खबर आएको छ, जसले उनीहरूको सुरक्षाप्रति गहिरो चिन्ता उत्पन्न गरेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्थाहरूले दमनको निन्दा गर्दै गिरफ्तार गरिएकाहरूको सुरक्षामा ध्यान दिन आग्रह गरेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको मौनता

यद्यपि विरोधले तिब्बती प्रवासी समुदाय र अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्थाहरूको ध्यान तानेको छ, चीनको कूटनीतिक दबाबका कारण ठोस अन्तर्राष्ट्रिय कदमहरू उभिन सकेका छैनन्।

अमेरिका र युरोपेली संघले तिब्बती मुद्दामा चिन्ता व्यक्त गरे पनि उनीहरूको कदम अक्सर प्रतीकात्मक मात्र हुने गरेको छ।

संघर्ष र तिब्बती जनताको दृढता

काम्तोक ड्यामको विरोध तिब्बती जनताको आफ्नो सांस्कृतिक पहिचानको रक्षा र बेइजिङको नियन्त्रणविरुद्धको साहसपूर्ण प्रयासको कथा हो।

यसले उनीहरूको संघर्षलाई झल्काएको छ, जो दशकौंको दमनको बावजुद आफ्नो अधिकारका लागि लडिरहेका छन्।

तर, यो विरोधले चिनियाँ सत्ताको कठोरता र तिब्बती जनताका लागि आउने चुनौतीहरूको संकेत पनि दिन्छ।

काम्तोक ड्याम, तिब्बतीहरूको भूमिमा एउटा भौतिक संरचना मात्र नभई उनीहरूको अधिकार र स्वतन्त्रताप्रतिको बाधा बनेको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।