भारत, आफ्ना सामरिक भौगोलिक अवस्थिति र समुद्री परम्पराको हिसाबले धनी देश हो। यसको नौसेनाले देशको आर्थिक विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। अहिले, भारतीय नौसेनाले आफ्नो बलमा विशेष ध्यान दिइरहेको छ, जसको उद्देश्य पूर्वी क्षेत्रको आर्थिक नेतृत्वमा चीनसँगको प्रतिस्पर्धामा अग्रता लिनु हो।

विश्व आधुनिक सैन्य युद्धपोतको सूची (WDMMW) अनुसार भारतीय नौसेनाले ९९.१ अंक पाएको छ, जसमा जनवरी २०२४ सम्म १०२ सक्रिय युनिट्स थिए। यसमा एक विमानवाहक जहाज, १७ पनडुब्बी, १० विनाशक जहाज, १३ फ्रिगेट, २३ कार्भेट, २९ अपतटीय गस्ती जहाज, र नौ उभयचर आक्रमण जहाज रहेका छन्।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा सरकारको प्राथमिकता भौगोलिक सुरक्षा बलको विकाससँगै नौसैनिक शक्तिलाई सुदृढ बनाउनु रहेको छ। नौसेनाको प्रमुख उद्देश्य व्यापारलाई बलियो बनाउनु, देशको आर्थिक अवस्थालाई पूर्वको आर्थिक विकासको नक्शामा स्थापित गर्नु, र प्राकृतिक विपद तथा संकटहरूमा तुरुन्तै सहायता पुर्‍याउनु हो।

नौसेनाले भारतको समुद्री सुरक्षा सुदृढ गर्न र छिमेकी राष्ट्रहरूसँगको सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन नयाँ सैन्य उपकरणमा लगानी गरेको छ। यो प्रयाससँगै भारतले हौथी समुद्री डाकुहरूको खतरा नियन्त्रण गर्न समुद्री सहयोगलाई बढावा दिइरहेको छ। २०२३ नोभेम्बरदेखि मात्र भारतीय महासागरमा समुद्री डाकुहरूले जहाज कब्जा गर्ने कम्तीमा छवटा प्रयास गरेका छन्।

नौसेनाले आफ्नो सम्बन्ध पूर्वी राष्ट्रहरू र युरोपसँग सुदृढ बनाउँदै आएको छ। हालै INS शार्दुलले दुबई भ्रमण गरेको थियो जसमा UAE नौसेनासँग व्यावसायिक आदानप्रदान, सामुद्रिक सहयोग, र कूटनीतिक छलफलहरू गरिएका थिए। यस्तै, INS चेन्नईले ग्रीस भ्रमण गरि नौसैनिक सहयोग बढाएको थियो।

युरोपमा, भारतीय नौसेनाले EU सँग पहिलो संयुक्त नौसैनिक अभ्यास गरेको छ, जसले क्षेत्रीय समुद्री सुरक्षालाई बलियो बनाउन सहकार्यलाई सघाउ पुर्‍याएको छ। INS टाबरले स्पेन भ्रमण गर्दै दुई देश बीचको सम्वन्धलाई अझ मजबुत बनाएको छ।

यसरी, भारतीय नौसेनाको बृहत विकास योजनाले न केवल देशको सुरक्षा र आर्थिक विकासलाई सम्वृद्ध बनाउने लक्ष्य राखेको छ, तर यसले भारतलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री क्षेत्रमा एक मजबुत शक्ति बनाउने आकांक्षा पनि राखेको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।