चीनले तिब्बतमा बालुवा खानीका कारण भएका गम्भीर पर्यावरणीय क्षतिलाई उजागर गर्ने सामग्रीहरूमाथि कडा नियन्त्रण गर्दै तिब्बती आलोचनाहरूलाई दबाउने प्रयास गरिरहेको छ।

तिब्बती युवा छोवो त्सेरिङले हालै म्यान्डरिन भाषामा एउटा भिडियो पोस्टमार्फत बालुवा खानीको कारण आफ्नो समुदायलाई परेको असरबारे बोलेका थिए। उनले दक्षिण-पश्चिम चीनको सिचुआन प्रान्तमा रहेको न्गावा तिब्बती स्वायत्त क्षेत्रबाट भिडियो खिचेको बताएका छन्।

उनले देखाएको भिडियोमा चिनियाँ खानी कम्पनीले क्षेत्रभरि बालुवा उत्खनन गरेपछि जमिन कटान र माटोको कटानी भएको पुष्टि गरेको छ। त्सेरिङका अनुसार, यस उत्खननले स्थानीय बासिन्दाहरूका घरका जगहरूलाई नै खतरा पुर्‍याएको छ। उनले आरोप लगाए कि अनहुई सियान्हे कन्स्ट्रक्सन इन्जिनियरिङ कम्पनीले मे २०२३ देखि सडक निर्माणको बहानामा यस क्षेत्रमा ठूलो मात्रामा बालुवा उत्खनन गरिरहेको छ।

त्सेरिङले भनेका छन् कि स्थानीय पारिस्थितिक संरक्षण कार्यालयले यी अवैध क्रियाकलापहरूलाई पहिचान गरे पनि, कम्पनीमाथि सामान्य जरिवाना लगाएर उत्खननलाई जारी राख्न दिएको छ। यद्यपि, यो भिडियो चिनियाँ प्लेटफर्महरूबाट हटाइसकिएको छ, तर फ्री तिब्बत नामक वेबसाइटमा यसको अनुवाद र प्रतिलिपि उपलब्ध छ।

यस भिडियोले याङ्त्से र पहेँलो नदीका सहायक नदीहरूमध्ये एक, सारुमा नदीमा भएको असरलाई पनि उजागर गरेको छ। त्सेरिङले भने, “हामीले पुस्तौँदेखि यस भूमिमा बसोबास र प्रगति गरेका छौँ। हाम्रो पर्यावरणीय गुणस्तर हाम्रा सन्तानहरूको स्वास्थ्य र जीवनसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ।”

उनले चेतावनी दिएका छन् कि यो विनाशले निकट भविष्यमा अकल्पनीय परिणाम निम्त्याउन सक्छ। “जब वातावरणीय क्षति एक निश्चित तहमा पुग्छ, पारिस्थितिकी प्रणालीको पतन अपरिवर्तनीय प्रकोप बन्नेछ,” उनले भने।

भिडियो पोस्ट गरेपछि केही दिनमै चिनियाँ अधिकारीहरूले त्सेरिङको खाता बन्द गर्दै उनका नामसँग सम्बन्धित सबै खोजशब्दहरू वीच्याटमा ब्लक गरिदिएका छन्। फ्री तिब्बतका अधिवक्ता अधिकृत तेन्जिन कुंगा भन्छन्, “तिब्बतीहरूले आफ्नो मातृभूमिको संरक्षणका लागि यस्ता मुद्दाहरूमा आवाज उठाउन दायित्व महसुस गर्छन्।”

कुंगाले चिनियाँ कम्पनीहरू र स्थानीय अधिकारीहरूबीचको मिलेमतोको आलोचना गर्दै भने, “तिब्बती भूमिमा गैरजिम्मेवार ढङ्गले दोहन गरिँदै आएको छ। यस्ता आवाज उठाउने साहसी तिब्बतीहरूलाई प्रायः ‘विभाजनकारी गतिविधि’ को आरोपमा जेल हालिन्छ।” कुंगाले त्सेरिङमाथि पनि त्यही खतरा रहेको बताए, जसरी तिब्बती नेता अ-न्या सेङ्द्रा आफ्नो पर्यावरणीय अभियानका लागि हाल जेलमा छन्।

भारतमा रहेको तिब्बती निर्वासित सरकारले चीनको पर्यावरणीय गैरजिम्मेवारीलाई बारम्बार आलोचना गर्दै आएको छ। उनीहरू विशेषगरी प्राकृतिक स्रोतहरूको दोहनबाट उत्पन्न हुने पानी प्रदूषणको चिन्तामा छन्। तिब्बती उच्च भूभागबाट उत्पन्न हुने नदीहरू र हिमनदीहरू एशियाको ठूलो भागमा पानी आपूर्ति गर्छन्, जसले चीन र भारतका करोडौँ मानिसहरूको जीवनसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्छ।

चीनले तिब्बतको प्रशासनसँग सम्बन्धित विषयहरूमा कडा नियन्त्रण गर्दै आएको छ। त्यहाँ विदेशी पत्रकारहरूलाई प्रवेश अनुमति निकै कम दिइन्छ, विशेष गरी यस्ता संवेदनशील पर्यावरणीय मुद्दाहरूमा। चिनियाँ सञ्चारमाध्यमले सधैं तिब्बतको विकासलाई स्थानीय जनताको हितमा भएको र चीनको कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा गरिएको प्रगतिका रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गर्छ।

तिब्बतमा पर्यावरणीय मुद्दाहरूमा आलोचना गर्न प्रयास गर्ने व्यक्तिहरू विरुद्धको यो दमन, चीनको वातावरणप्रति गैरजिम्मेवार रवैयाको अर्को उदाहरण हो, जसले जलवायु र पारिस्थितिक सुरक्षा दुवैलाई चुनौती दिएको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।