चीनले तिब्बतको यारलुङ त्साङ्पो नदीमा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत परियोजना "मास्टर बाँध" बनाउन थालेको छ, जसले दक्षिण एसियामा जलस्रोतलाई चीनको कूटनीतिक हतियारका रूपमा प्रयोग गर्ने खतरा बढाएको छ। यो ६० GW क्षमताको मेतोउ बाँधले नदीको बहावलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्दै भारत र बंगलादेशजस्ता तल्लो तटीय देशहरूमा पानीको अभाव र बाढीको जोखिम बढाउनेछ।

अरुणाचल प्रदेशको सीमामा बनिरहेको यो बाँधले चीनलाई तल्लो तटीय देशहरूमाथि ठूलो दबाब दिनसक्नेछ। नदीको पानी नियन्त्रण गर्न सक्ने क्षमताले चीनलाई जलस्रोतलाई राजनीतिक वार्तामा आफ्नो पक्षमा प्रयोग गर्न सक्ने बलियो उपकरण दिनेछ।

भारतले पनि यो खतरा देख्दै, सियाङ नदीमा ११,००० मेगावाट क्षमताको बाँध निर्माणको योजना अघि सारेको छ, जसले चीनले पानीको प्रवाह घटाउँदा उत्पन्न हुने असरलाई कम गर्न सघाउनेछ। साथै, यसले अरुणाचल र असममा अचानक बाढी आउँदा क्षति न्यूनीकरणमा मद्दत गर्नेछ।

चीनले यसअघि पनि मेकोङ नदीमा बाँध निर्माण गरेर तल्लो तटीय देशहरूलाई पानीको हतियारका रूपमा प्रयोग गरेको इतिहास छ। यारलुङ त्साङ्पोको नयाँ मेगा बाँधले पनि यस्तै प्रभाव पर्न सक्ने अनुमान छ। चीनले २०१७ मा भारतसँगको डोकलाम सीमा विवादपछि ब्रह्मपुत्रको जलप्रवाहसम्बन्धी डेटा साझा गर्न बन्द गरेको थियो, जसले चीनको जलस्रोतलाई कूटनीतिक दबाबका लागि प्रयोग गर्ने रणनीति उजागर गर्‍यो।

यसप्रकार, तिब्बतमा निर्माण भइरहेको यो “मास्टर बाँध” चीनको जल कूटनीतिमा एउटा प्रमुख अस्त्र बन्ने देखिन्छ, जसले भारतलगायत दक्षिण एसियाली देशहरूको पानी सुरक्षामा दीर्घकालीन चुनौती निम्त्याउन सक्छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।