बेइजिङ – जुलाई – चीनको चिङहाई प्रान्तमा रहेको ग्याङजोङ शेरिग नोरबु लोब्लिङ स्कूलको यो वर्षको स्नातक समारोह विशेष रूपमा दुःखद रह्यो, जब ११० विद्यार्थीहरूले आफ्नो शिक्षा समाप्त गरे। विद्यालयको बन्द गरिने सूचना दिइएपछि विद्यार्थीहरूको अनुहारमा आँसु झल्किएको देखिन्थ्यो। लामो समयदेखि स्थानीय प्रशासनले विद्यालय बन्द गर्न विभिन्न कानूनी उपायहरू खोज्दै आएको थियो, तर यो वर्षको गर्मीमा विद्यालयलाई अन्ततः बन्द गराइयो।

विद्यालयका संस्थापक, गेन जिग्मे ग्याल्त्सेनले विद्यालयलाई चिङहाई प्रान्तीय पार्टी समितिको अस्पष्ट व्यावसायिक मापदण्डहरू पुरा नगरेको कारण देखाउँदै बन्द गरिएको बताए, तर थप विवरणहरू सार्वजनिक गरिएको छैन।

१९९४ मा स्थापित यो विद्यालय तिब्बती सांस्कृतिक र भाषिक अध्ययनको समृद्ध पाठ्यक्रमका लागि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा ख्याति प्राप्त थियो। यसले तिब्बत, मङ्गोलिया र इनर मङ्गोलियाका विद्यार्थीहरूलाई आकर्षित गरेको थियो। विद्यालयले तिब्बती भाषा, औषधि, र बौद्ध दर्शन जस्ता महत्वपूर्ण विषयहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्दै आएको थियो। त्यसबाहेक, यसमा कम्प्युटर विज्ञान, इन्जिनियरिङ, चिकित्सा, चलचित्र निर्माण र शारीरिक शिक्षा जस्ता आधुनिक विषयहरू पनि समावेश थिए।

चीनमा तिब्बती विद्यालयहरूमा तिब्बती भाषाको स्थान घट्दै गएको छ। तिब्बती पाठ्यपुस्तकहरू क्रमशः चिनियाँ भाषामा रूपान्तरण गर्ने नीतिले तिब्बती विद्यार्थीहरूलाई आफ्नो मातृभाषामा अध्ययन गर्न कठिन बनाइरहेको छ। यसैबीच, २०१० मा जारी सांस्कृतिक समायोजन नीतिले तिब्बतका सबै विद्यालयहरूले बालकक्षाबाट नै प्राथमिक भाषा रूपमा चिनियाँ भाषा प्रयोग गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ।

मानव अधिकार समूहहरूले तिब्बती विद्यालयहरूमा "देशभक्ति शिक्षा अभियान" मार्फत चीनले निजी विद्यालयहरूलाई विशेष रूपमा निशाना बनाएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। हालका वर्षहरूमा, चीनले निजी तिब्बती विद्यालयहरूमा प्रशासनिक दबाब बढाउँदै आएको छ, जसले गर्दा धेरै विद्यालयहरू बन्द गरिएका छन्।

यो कानूनी लडाइँ विद्यालयका विद्यार्थीहरूको लोगोको अनुसन्धानबाट सुरु भएको थियो। सन् २०१८ मा, तिब्बत टाइम्सले रिपोर्ट गरे अनुसार, विद्यालयको लोगोमा प्रयोग गरिएका गहना र हिउँ सिंहका प्रतीकहरू तिब्बतको राष्ट्रिय झण्डाको प्रतीकसँग मेल खान्छ भनी आरोप लगाइएको थियो, जसलाई चीनले "विभाजनको प्रतीक" मान्दछ।

विद्यालय बन्दको समाचारले तिब्बती समुदाय र मानव अधिकार समूहहरूमा गहिरो चिन्ता उत्पन्न गरेको छ। उनीहरूका अनुसार, यस विद्यालयले तिब्बती भाषा र संस्कृतिको संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँदै आएको थियो। विद्यालय बन्द भएपछि तिब्बती भाषा सिक्नका लागि शैक्षिक अवसरहरू थप सीमित हुने अनुमान गरिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय कानूनी मापदण्डअनुसार, चीनले अल्पसंख्यकहरूलाई आफ्नै भाषामा शिक्षा प्राप्त गर्न दिनुपर्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघले पारित गरेको बाल अधिकार महासन्धिले पनि अल्पसंख्यक बालबालिकाहरूलाई आफ्नै भाषामा अध्ययन गर्न पाउने अधिकारको रक्षा गर्नुपर्ने बताएको छ।

विद्यालय बन्दको विषयले अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा चर्चा पाएको छ, र मानव अधिकार पक्षधरहरूले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई यस विषयमा चीनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड पालना गर्न दबाब दिन आह्वान गरेका छन्।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।