बेइजिङ -चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी) नेतृत्वको राष्ट्रिय महिला परिषद् गत महिना बेइजिङमा सम्पन्‍न भएको थियो। जसले आफ्ना राष्ट्रपति सी जिनपिङको नेतृत्वमा देशमा महिलाको दुःखद अवस्थालाई प्रतिबिम्बित गरिएको छ। सुप्रिमोले आफैंले छलफलको नेतृत्व गरेपछि महिलाहरूलाई फेरि एकपटक केन्द्र-मञ्चबाट टाढा धकेलि दिएका छन्। 

यो अवसरलाई चीनको समाजमा महिलाहरूको विकास र सुधारका लागि उपयोग गर्न सकिन्थ्यो। प्रतिगामी उपायहरू जस्तै एक-बच्चा नीतिबाट हानिकारक असमानता अन्तरहरूसम्म, सीसीपीले महिलाहरूलाई देशमा समानताको स्थिति प्राप्त गर्नबाट थप रोकेको छ र काउन्सिल छलफलहरू चीनको राजनीतिक परिदृश्यमा महिलाहरूको बिग्रँदै गएको स्थितिको एउटा उदाहरणका रुपमा दखिएको छ। 

चिनियाँ राजनीतिमा महिला प्रतिनिधित्व र त्यसपछि महिला नेतृत्वको नीतिगत पहलहरूको दायरा पार्टीको प्राथमिकताको सूचीमा सधैं न्यून रह्यो। 
चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले सत्ता प्राप्त गरेको झण्डै सत्तरी वर्षमा पार्टीले चिनियाँ राजनीतिको सबैभन्दा शक्तिशाली राजनीतिक निकाय पोलिटब्युरो स्थायी समितिको सदस्यमा कहिल्यै महिलालाई नियुक्त गरेको छैन।

यसबाहेक, सन् १९४९ यता २५ सदस्यीय पोलिटब्युरोमा ६ जना महिला सदस्य मात्रै नियुक्त भएका छन्। चीनका अधिकांश राजनीतिक नेताहरू पुरुष भएकाले महिलाको व्यापक विकासका लागि जोड दिने कुरा मात्रै बयानबाजीमा कम देखिन्छ। गत महिना भएको महिला परिषद्मा महिलाको न्यून प्रतिनिधित्व चीनको राजनीतिक परिदृश्यमा मात्रै गम्भीर चिन्ताको विषय होइन, देशका अन्य क्षेत्रहरूमा पनि समस्या छ।

चिनियाँ समाजमा, राजनीतिक पद, शिक्षा, रोजगारी र स्वास्थ्यको सन्दर्भमा मात्र नभई विरासत, तलब र अन्य निर्धारकहरू जस्ता अन्य सामाजिक-आर्थिक कारकहरूमा पनि पुरुष र महिलाबीचको असमानता उच्च छ। विगत दुई दशकमा चिनियाँ अर्थतन्त्रको विस्तारले आधारभूत शिक्षामा पहुँचमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्दै लैङ्गिक असमानताको खाडल घटाउने अपेक्षा गरिएको थियो। 

तर, यसको विपरित, चीनमा गरिएको पछिल्लो सर्वेक्षणले शिक्षामा पहुँचले रोजगारी प्राप्त गर्नमा समानतालाई पूर्ण रूपमा सुनिश्चित गर्दैन भन्ने खुलासा गरेको छ। परिवार नियोजन सम्बन्धी प्रश्नहरूदेखि लिएर उनीहरूको क्षमतामा विश्वासको कमीसम्म, चीनमा महिलाहरू शहरी क्षेत्रहरूमा समेत विभिन्न भेदभावपूर्ण अभ्यासहरूको शिकार भएका छन्। 

चिनियाँ समाजका प्रमुख क्षेत्रहरूमा लैङ्गिक कोटाको कमीले पनि यस खाडललाई थप विस्तार गर्न र भेदभावपूर्ण अभ्यासहरू जारी राख्ने सुनिश्चित गर्न योगदान दिएको छ। जहाँसम्म ज्याला अन्तरको सवाल छ, चीनको ज्यालाको अर्थतन्त्रमा भएको ठूलो अन्तरले देशमा महिलाको वृद्धिमा बाधा मात्र नभई विभिन्न क्षेत्रहरूमा श्रमशक्तिमा उनीहरूको सहभागितालाई सीमित गर्न पनि हानिकारक भूमिका खेल्छ।

सन् २०१८ मा गरिएको भर्खरैको अध्ययनले पत्ता लगायो कि चिनियाँ महिलाहरूले आफ्ना पुरुष समकक्षहरूको तुलनामा २२ प्रतिशत कम कमाए, जुन देशमा आजसम्म कायम रहेको व्यापक खाडललाई संकेत गर्दछ। यो असमानता थप प्रकट हुन्छ जब कारकहरूको अर्को तह जस्तै चिनियाँ समाजमा पुरुष र महिला दुवैको कार्य प्रोफाइलको पृथकीकरणको विश्लेषण गरिन्छ। 

अध्ययनले यो पनि रिपोर्ट गरेको छ कि करिब ५० प्रतिशत चिनियाँ महिला सचिवीय पदहरूमा सीमित छन् जसले सामान्यतया अन्य पदहरू जस्तै टेक्नोलोजी, उत्पादन र अन्य भन्दा कम तलब दिन्छन्।

यी पक्षहरू भन्दा माथि, एक-बच्चा नीतिले पनि देशको अर्थतन्त्रमा महिला सहभागितामा डरलाग्दो प्रभाव पारेको छ। चीनको राष्ट्र निर्माणको प्रयासमा नकारात्मक असर पार्नुका साथै, हानिकारक नीतिले महिला-पुरुष अनुपातलाई जन्ममा ८७:१०० मा झारेको छ र विश्व आर्थिक मञ्चले हालै गरेको एक अध्ययनमा यसलाई विश्वका अन्य देशहरूमध्ये सबैभन्दा कम स्थानमा राखेको छ। 

यसबाहेक, श्रमशक्तिमा महिला सहभागिताको दर सन् १९८० को दशकसम्म उच्च भएता पनि यो प्रतिशत बलियो ८० प्रतिशतबाट झरेर ६८ प्रतिशतमा झरेको छ, जसले चीनको श्रमशक्ति उद्योगहरूबाट महिला फिर्ता भएको स्पष्ट संकेत गर्छ। सीसीपीले हालै सञ्चालन गरेको महिला परिषद्मार्फत चीनको विश्वव्यापी उपस्थितिलाई अझ विस्तार गर्न महिलाको भूमिकालाई कसरी परिकल्पना गर्छ भन्ने कुरा पनि स्पष्ट रूपमा संकेत गरेको छ। 

महिलाहरूलाई 'परम्परागत पारिवारिक मूल्यहरू' को व्याख्या गर्न प्रोत्साहित गर्ने राष्ट्रपति सीको भनाइले घट्दो जनसांख्यिकीको क्षतिलाई उल्टाउन पार्टीको दृष्टिकोणलाई संकेत गर्ने उद्देश्य पनि थियो। साथै, आफ्नो मन्तव्यमा उनले राष्ट्रको उन्नतिको लागि महिलालाई सन्तान जन्माउने जिम्मेवारी वहन गर्न दबाब दिँदै परम्परागत परिवार व्यवस्था र त्यसमा महिलाको भूमिकाका राम्रा कथाहरू सुनाउन आवश्यक रहेको बताए।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।