बेइजिङ - चीनका लागि तिब्बत एक संवेदनशील 'मूल मुद्दा' हो र उनीहरूले दलाई लामालाई विश्वभरका राष्ट्रहरूले भीआईपी वा राज्य प्रमुखको रूपमा व्यवहार गर्ने कुरा अस्वीकार्य ठान्छन्। 

चीनले दलाई लामालाई आफ्नो चुनौतीको रुपमा हेर्ने गरेको छ। राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता र तिब्बतमाथिको दाबी प्रमाणित गर्न चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी) ले तिब्बतमा धर्म नियन्त्रण गर्ने कार्यलाई तीव्रता दिएको छ। चिनियाँ अधिकारीहरुले तिब्बती मठहरूलाई नजिकबाट हेरिरहेका छन् र विशेष गरी दलाई लामाप्रति वफादारी देखाउने काम गरिरहेका छन्। 

यसरी कम्युनिष्ट पार्टीको प्रभुत्व देखाउन र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा आफ्नो उपस्थिति बढाउन सीसीपी दलाई लामाविरुद्धको प्रचारमा संलग्‍न छ। पछिल्लो समय चीनको राज्य संयन्त्रले विश्वभरका तिब्बती बौद्ध गुम्बाहरूमा यौन दुर्व्यवहार भइरहेको आरोप लगाउँदै अभियान सुरु गरेको छ। 

भारतका गुम्बाहरू मात्रै होइन, मंगोलियाको गाण्डन गुम्बा पनि यस अभियानबाट अछुतो रहन सकेको छैन। स्पष्ट रूपमा, चिनियाँहरूलाई दलाई लामाप्रतिको डरले तिब्बतीहरूको दलाई लामाप्रतिको विश्‍वासमा भत्काउने प्रयास भइरहेको छ। 

उदाहरणका लागि तिब्बत मामिलाहरूका लागि अमेरिकी विशेष संयोजक उज्रा जेया र दलाई लामाबीच नयाँ दिल्लीमा भएको भर्खरैको बैठकप्रति चीनले आक्रोश व्यक्त गरेकोथ थियो। चीनले  तिब्बतको मामिलामा 'कुनै बाह्य शक्तिलाई हस्तक्षेप गर्ने अधिकार छैन' भन्दै आक्रोशित बनेको हो।  भने।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा हालै दलाई लामालाई दिइएको ध्यानाकर्षण र उनको नाम बदनाम गर्ने चिनियाँ प्रयासबीच स्पष्ट सम्बन्ध छ। चीनले दलाई लामालाई गाली गर्ने कुनै पनि मौका छोड्दैन। भर्खरैका रिपोर्टहरूले संकेत गर्दछ कि अस्ट्रियाको प्रमुख अखबारहरू मध्ये एक डेर स्ट्यान्डर्डका पत्रकारहरूको टोलीले हाल धर्मशाला र भारतको कर्नाटकका बौद्ध प्रतिष्ठानहरूमा यौन दुर्व्यवहारको रिपोर्टमा काम गरिरहेको छ। 
डेर स्ट्यान्डर्डले कथित यौन उत्पीडनको बारेमा केही महिला व्यवसायीहरूले गरेको उजुरीहरूको विवरण प्राप्त गरेको छ। सो उजुरीका आधारमा खोज पत्रकारको टोलीले विस्तृत अनुसन्धान प्रतिवेदन बनाउने काम गरिरहेको छ। यस खेलको वर्तमान अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै डेर स्ट्यान्डर्डले महिला र बाल अधिकारमा निर्वासनमा रहेका तिब्बती नेताहरूको नकारात्मक चित्र चित्रण गर्न दलाई लामा र एक जवान भारतीय केटालाई समावेश गरेको हालैको घटनालाई पनि जोड्न सक्छ। यहाँ उल्लेख गरिएको घटना फेब्रुअरी २०२३ मा धर्मशालामा एक सार्वजनिक कार्यक्रममा दलाई लामाले एक जवान केटालाई चुम्बन गरेको थियो।

अचम्मको कुरा, घटना अप्रिल २०२३ सम्म सार्वजनिक भएन। ११ अप्रिल २०२३ मा, खोज पत्रकारहरूको प्लेटफर्म 'नेपाल करस्पोन्डेन्स' को ट्विटरले चुम्बन घटनाको अनुकूलित फुटेज घटनामा परिणत हुने बित्तिकै चिनियाँ ट्रोलहरूले दलाई लामालाई बाल यौन दुराचारको आरोप लगाउँदै अभियान चलाए। 

यो यनि सुन नामको नक्कली ट्विटर र रोबर्ट रीडको नामको नक्कली युट्युब, 'डिटर इन्फ्लुएन्सर्स फ्रोम' नामको नक्कली फेसबुक एकाउन्टबाट यसलाई ब्यापक प्रचार गरिएको थियो। नक्कली ट्विटर खातामा पहिलो पोस्ट ८ अप्रिलमा भारतीय केटासँग परम पावनले गरेको कुराकानीको भिडियो अपलोड गरिएको थियो। त्यसैगरी नक्कली फेसबुक अकाउन्टमा भएको पहिलो र एकमात्र पोस्ट पनि त्यही भिडियो थियो र नक्कली युट्युब च्यानलमा अपलोड गरिएको एकमात्र पोस्ट पनि त्यही काटिएको भिडियो थियो।

यसैबीच ‘डेटर इन्फ्लुएन्सर्स फ्रम चाइल्ड एब्युज’ को नक्कली फेसबुक अकाउन्टले ७ अप्रिलमा सार्वजनिक फोरममा ‘सेभ किड्स फ्रॉम दलाई लामा’ भन्ने पिटिशन पोस्ट गरेको छ। 'सनसनीपूर्ण' समाचार त्यसपछि केही लोकप्रिय भारतीय समाचार मिडियाहरूमा आएको थियो।

कुनै प्रमाणीकरण र तथ्य-जाँच बिना भिडियोलाई 'भाइरल' भनी लन्च गरियो। तिब्बती निर्वासित, लोबसाङ येशीले (१३ अप्रिल २०२३) अमेरिकी अनलाइन जर्नल इन्टरनेशनल बिजनेस टाइम्समा दलाई लामा विरुद्धको अभियानलाई चिनियाँ नक्कली सामाजिक सञ्जाल खाताहरू र ट्रोलहरूको गतिविधिलाई हाइलाइट गर्दै सीसीपीको षड्यन्त्रको निन्दा गरे। 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

सिक्योंग लोबसाङ सांगेले तिब्बतमा सराहनीय कार्य गरेको भन्दै दलाई लामाले गरे प्रशंसा 

दलाई लामाले सुन्‍नी मस्जिद, एक शिया मस्जिद र चर्चको गरे भ्रमण

निर्वासित तिब्बती सांसदले भने- दलाई लामाको कथित भिडियोलाई 'चिनियाँ दुष्प्रचार'

तिब्बती धर्म गुरु दलाई लामासँग अमेरिकी प्रतिनिधिको भेटले चीन आक्रोशित 

बेइजिङको ‘पुनर्जन्म संकट’: किन अर्को दलाई लामाले चीनलाई त्रसित बनाइरहेको छ ?