गुवाहाटी - मेघालय आज भारतको सबैभन्दा कम प्रतिव्यक्ति आय भएको राज्य हो। २०२२-२३ मा यसको प्रतिव्यक्ति आय रु. ९८,५७२ रहेको छ भने छिमेकी राज्य आसामको प्रतिव्यक्ति आय रु. १,२०,००० रहेको छ। राष्ट्रिय प्रतिव्यक्ति (जीडीपी) आय रु. १,७२,००० प्रतिवर्ष (२०११-१२ हालको मूल्यमा) रहेको छ।

मेघालयको कूल राज्य घरेलु उत्पादन (जीएसडीपी) २०२२-०२३ मा (सन् २०११-१२ वर्तमान मूल्यहरूमा) करिब रु.  ४२ हजार करोड रहेको छ। विगत १० वर्षमा, राज्यको कुल गार्हस्थ उत्पादनको वार्षिक औसत वृद्धि वर्तमान मूल्यमा वार्षिक ११ प्रतिशतको राष्ट्रिय वृद्धि दरको तुलनामा ७ प्रतिशत रहेको छ।

राज्यसँग १० अर्ब अमेरिकी डलरको अर्थतन्त्र (लगभग रु १ लाख करोड) बन्नको लागि भौतिक र मानव संसाधनको पर्याप्त सम्भावना छ। यसलाई प्राप्त गर्न सन् २०३० सम्ममा राज्यको अर्थतन्त्रले वार्षिक १२ प्रतिशतको अनुमानित दरले वृद्धि गर्नुपर्छ। 

यो महत्वाकांक्षी लक्ष्यको अलावा, वृद्धिलाई समावेशी बनाउन र यसको अधिकतम लाभ गरिबभन्दा गरिबलाई उपलब्ध गराउनु अझ महत्त्वपूर्ण छ। नीति आयोग २०२१ को रिपोर्टका अनुसार मेघालयमा लगभग ३३ प्रतिशत जनसंख्या राष्ट्रिय औसत २५ प्रतिशतको तुलनामा बहु-आयामी रूपमा गरिब छन्।

बहु-आयामी गरिबी सूचकांक (एमपीआई) मा, मेघालयले ०.१५७ अंक प्राप्त गरेको छ र २०२१ मा ०.११२ को राष्ट्रिय स्कोर भन्दा धेरै अगाडि छ। राज्यले आफ्नो दश लाखभन्दा बढी जनसंख्यालाई गरिबीबाट बाहिर निकाल्ने सबैभन्दा ठूलो चुनौती सामना गरिरहेको छ।

तथ्यांकले सरकारी नीतिहरूलाई पुन: आकार दिन र पुन: डिजाइन गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यसले सरकारको विगत र वर्तमान नीतिको बारेमा प्रतिक्रिया दिन्छ। यसले अर्थतन्त्रको दिशा र यसका विभिन्‍न क्षेत्रहरूको विगतको प्रवृत्तिलाई प्रस्तुत गर्दछ र यसरी सरकारलाई आफ्ना विभिन्‍न नीतिहरूको योग्यता र सीमितताहरू जाँच्न मद्दत गर्दछ। तथ्यांकको सहयोगमा अन्तर-क्षेत्रीय सम्बन्धहरू पनि जाँच गरिन्छ।

मेघालय डाटा पोर्टल अर्थतन्त्रका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विभिन्न ढाँचाहरूमा सार्वजनिक डोमेनमा उपलब्ध गरिएका जानकारीहरू पहुँच गर्नको लागि एक प्लेटफर्म प्रदान गर्न राज्य सरकारको प्रयास हो। 

सूचनाको स्क्र्यापिङ र कोलेसनसँग सम्बन्धित गतिविधिहरू र तिनीहरूलाई पढ्न योग्य ढाँचामा भण्डारण गर्न र थप, साझा प्लेटफर्मबाट सार्वजनिक डाटाको प्रयोग, भारतीय स्कूल अफ बिजनेशको भारती इन्स्टिच्युट अफ पब्लिक पोलिसीका विशेषज्ञ प्राविधिकहरूद्वारा गरिन्छ।

एमडीपीले यसको हालको चरणमा ३० डेटासेटहरूको बारेमा जानकारी प्रदान गर्दछ। यी अधिकांश डाटासेटहरू बारे जानकारी जिल्ला र उप-जिल्ला स्तरहरूमा उपलब्ध छ। केही डेटासेटहरूको लागि जानकारी जस्तै प्रधान मंत्री फसल बीमा योजना, मिशन अन्त्योदय आदि। उप-जिल्ला, गाउँ र पञ्चायत स्तरमा पनि उपलब्ध छ।

उपभोक्ता मूल्य सूचकांक आधारित मुद्रास्फीतिले दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य स्तरमा भएको परिवर्तनलाई मापन गर्दछ। मूल्यवृद्धिले जीवनस्तरलाई असर गर्छ । आम्दानी पिरामिडको तल्लो भागमा रहेका घरपरिवारहरू बढ्दो मूल्यबाट प्रभावित छन्। एमडीपीले गत १० वर्षको लागि राज्यको लागि सात कोटीहरूमा समूहबद्ध ५०० भन्दा बढी वस्तुहरूको मासिक सीपीआई मुद्रास्फीति दरको बारेमा जानकारी प्रदान गर्दछ। 

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।