नयाँ दिल्ली - बौद्ध धर्म र भारतले ईसापूर्व ५ औं शताब्दीको सुरुदेखि नै लामो समयदेखिको सम्बन्ध साझा गरेको छ। भारतमा लामो र जटिल इतिहासको साथ, धर्मले भारतीय संस्कृति र समाजमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पारेको छ।

बुद्ध धर्मको प्रारम्भिक वर्षहरूमा, यो मुख्यतया भारतमा अभ्यास गरिएको थियो, र धेरै धर्मका मुख्य शिक्षाहरू यस क्षेत्रमा विकसित र परिष्कृत भएका थिए।

धेरै भारतीय शासकहरू जस्तै अशोक, बौद्ध धर्मका समर्थक थिए र देश भर धर्म फैलाउन मद्दत गरे। बौद्ध मन्दिरहरू र मठहरू भारतभर स्थापना भएका थिए, र धर्मले भारतीय कला, साहित्य र दर्शनलाई आकार दिन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।

आज, बुद्ध धर्म भारतको सांस्कृतिक सम्पदाको एक महत्वपूर्ण भाग बन्न जारी छ, र धेरै बौद्ध तीर्थ स्थलहरू देशभर अवस्थित छन्। शताब्दीयौंदेखि, बुद्ध धर्म एशिया र त्यसभन्दा बाहिर फैलिएको छ, तर यो भारतको सांस्कृतिक सम्पदाको एक महत्त्वपूर्ण भाग बनेको छ।

सांस्कृतिक पक्षहरूसँग पुन: जडान गर्न र बौद्ध विचारहरूलाई अझ राम्रोसँग एकीकृत गर्ने प्रयासमा, संस्कृति मन्त्रालय र अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध परिसंघ (आईबीसी) बीचको सहकार्यमा नयाँ दिल्लीमा अप्रिल २०-२१ मा पहिलो वैश्विक बौद्ध शिखर सम्मेलन आयोजना हुनेछ।

आजादी का अमृत महोत्सव अन्तर्गतको सम्झनामा विभिन्न देशका प्रख्यात बौद्ध भिक्षुहरुको सहभागितामा भारतमा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय विश्व बौद्ध शिखर सम्मेलन आयोजना हुँदैछ। वास्तवमा, बौद्ध दर्शन र विचारको सहयोगमा उत्कृष्ट समाजले समसामयिक चुनौतिहरूलाई कसरी सामना गर्न सक्छ भन्ने विषयमा छलफल गर्न धेरै गोलमेज सम्मेलनहरू आयोजना भइरहेका छन्।

बुद्ध धर्मसँग समसामयिक चुनौतिहरूलाई कसरी सामना गर्न सकिन्छ भन्ने राम्रो विचारमा शिखर सम्मेलनले अन्य देशहरूसँगको सांस्कृतिक र कूटनीतिक सम्बन्धलाई अभिवृद्धि गर्ने माध्यमको रूपमा काम गर्नेछ र त्यसमा ३० देशका १७१ प्रतिनिधिहरू सहभागी हुनेछन्।

धेरै जसो छलफलहरू आजको दबाबपूर्ण विश्वव्यापी समस्याहरू बुझ्न र विश्वव्यापी मूल्यमान्यताहरूमा आधारित बुद्ध धम्ममा जवाफ खोज्ने लक्ष्य राख्छन्। यसको एउटा प्रमुख कारण भनेको संस्कृति र धार्मिक प्रणालीको रूपमा बौद्ध धर्म शान्ति र अहिंसाको विचारमा दृढतापूर्वक जरा गाडिएको छ।

यसको शिक्षाहरूले सबै जीवित प्राणीहरूको लागि करुणा, दया र आदरको महत्त्वलाई जोड दिन्छ। आजको युद्ध र द्वन्द्वको युगमा बुद्ध धर्मको शान्ति र अहिंसाको सन्देश पहिलेभन्दा बढी सान्दर्भिक छ। आक्रामकता र बलको सट्टा संवाद र समझदारीको महत्त्वलाई जोड दिँदै, हिंसा र द्वन्द्वको सामना गर्न धर्मले एक अद्वितीय परिप्रेक्ष्य प्रदान गर्दछ।

बुद्ध धर्मका सिद्धान्तहरूले यो पनि जनाउँछ कि अरूलाई दिइने हिंसा र पीडा अन्ततः उत्पीडकलाई पनि हानि गर्न फर्कन्छ। बुद्ध धर्मले समाजलाई आफ्नो इच्छा र चासोमा ध्यान केन्द्रित गर्नुको सट्टा उनीहरूको कार्यहरूको व्यापक दृष्टिकोण लिन र उनीहरूको कार्यले अरूमा पार्ने प्रभावलाई विचार गर्न प्रोत्साहित गर्दछ।

यसका माध्यमबाट बुद्ध धम्मको अभ्यासले शताब्दीयौंदेखि निरन्तर समृद्ध हुँदै आएको शाक्यमुनि बुद्धका उपदेशहरूलाई अझ राम्ररी बुझ्नु शिखर सम्मेलनको दर्शन हो। यो शिखर सम्मेलन मध्य एशियाको बौद्ध कला, कला शैली, पुरातात्विकता बीचको समानता खोज्ने, पारस्परिक सम्बन्धलाई पुन: स्थापना गर्ने उद्देश्यका साथ हालै सम्पन्न शाङ्घाई सहयोग संगठन (एससीओ) राष्ट्रहरूका विज्ञहरूको सफल अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनको नजिक आएको छ।

यो शिखर सम्मेलन बुद्ध र विश्वव्यापी सरोकारका विषयमा विश्वव्यापी बौद्ध धम्म नेतृत्व र विद्वानहरूलाई संलग्न गराउने र सामूहिक रूपमा सम्बोधन गर्न नीतिगत सुझावहरू ल्याउने प्रयास हो। द्वन्द्वको सामना गर्दै आशाको शक्तिशाली सन्देशको साथमा बुद्ध दर्शनले अनजाने र अनजानमा प्रचार गर्छ, यसका शिक्षाहरूले सबैभन्दा ठूलो प्रतिकूलताको सामना गर्दा पनि दया र क्षमाको महत्त्वमा निरन्तर ध्यान केन्द्रित गरेको छ।

यी मूल्यमान्यताहरू अंगालेर, बौद्ध धर्मले हिंसाको चक्रलाई तोड्नको लागि वकालत गर्छ जसले गर्दा अझ शान्त र न्यायपूर्ण संसार हुन्छ। शिखर सम्मेलनमा भएको छलफलले बुद्ध धम्मका मौलिक मूल्यमान्यताले व्यक्ति, नेता र समाजलाई आजको दिन र युगमा सामान्य रूपमा आवश्यक प्रेरणा र मार्गनिर्देशन कसरी प्रदान गर्न सक्छ भन्ने सफलताका साथ अन्वेषण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

भारतको दिल्लीमा अहिलेसम्मकै उच्च गर्मी, तापक्रम ५२.३ डिग्री