काबुल - तालिबानले जातीय सामग्रीविरुद्ध चेतावनी दिएपछि रोमान्टिक सिरियलहरूमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ। लडाकूहरूले उनीहरूलाई महिला पत्रकारहरूलाई प्रसारणमा रोक लगाएपछि लोकप्रिय महिला कलइन कार्यक्रमहरू हटाइयो, र अधिकारीहरूले कुनै पनि प्रसारण गर्नुअघि निरीक्षणको माग गरेपछि समाचार अनुसन्धानहरू रद्द गरियो।

त्यसैले सायद अचम्मको कुरा होइन, धेरैजसो मानिसहरू जसले रेडियो साङ्गामा ट्युन गर्थे, जुन एक समय दक्षिणी अफगानिस्तानको सबैभन्दा लोकप्रिय स्टेशनहरू मध्ये एक थियो, अहिले बन्द भएको छ।

त्यहाँ अझै केही रमाइलो सामग्री छ तर हामी जारी राख्न सक्छौं कि भनेर म पक्का छैन, मालिक आगा शेर मुनारले भने, जसले आफ्ना १.५ मिलियन श्रोतामध्ये ८० प्रतिशत गुमाएका छन् र आफ्ना तीनजना महिलाहरू सहित आफ्ना पत्रकारहरूको एक तिहाइलाई हटाएका छन्। 

तालिबानले हामीलाई प्रसारण गर्नुअघि कुनै पनि कुरा साझा गर्न भन्यो, त्यसैले अब हामी आधिकारिक स्टेशनहरूमा बाहिर आएका समाचारहरू दोहोर्याउँछौं। भर्खरै मैले सहरमा एउटा घटनाको बारेमा सुनेँ, र कसैलाई यो जाँच गर्न पठाउन पनि मलाई चासो थिएन, उनले भनिन्। 

अफगानिस्तानको समृद्ध मिडिया क्षेत्रलाई विगत दुई दशकको केही सफलताका कथाहरू मध्ये एकको रूपमा हेरिएको थियो, जहाँ सेन्सरशिप, गिरफ्तारी र पत्रकारहरूको हत्या स्वतन्त्र प्रेसको समर्थन भन्दा बढी सामान्य छ।

तर तालिबानको पुनरागमनसँग, उद्योग फ्रीफलमा छ। दर्जनौं पत्रकारहरू आफ्नो रिपोर्टिङको बदलाबाट डराएर देश छोडेर भागे, अरूहरू लुकेर बसे, र धेरै महिलाहरूलाई उनीहरूको स्थानबाट जबरजस्ती गरियो। आर्थिक पतनले साना आउटलेटहरूलाई पनि धक्का दिएको छ।

यसको मतलब अफगानिस्तानबाट धेरै कम समाचार बाहिर आउँदैछ, जब देश विनाशकारी मानवीय संकटको छेउमा छ, र क्षेत्रीय इस्लामिक राज्य मताधिकारको विस्तारले यसको सुरक्षालाई अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ताको विषय बनाउँछ।

जब म साथीहरूलाई भेट्छु, उनीहरू भन्छन् मिडिया सकियोु, उत्तरी सहर मजार(ए(शरीफका फोटोग्राफर हबिबुल्लाहले भने, जो ट्याक्सी चालक बन्ने योजनामा ​​छन्। ूकि त हामीले देश छोड्नुपर्छ, वा हामीले अर्को जागिर लिनुपर्छ।

उनको तलब तिर्ने पैसा छैन, तर अझ ठूलो समस्या भनेको अनौपचारिक तालिबान नियमहरू हो जसले समाचार फोटोग्राफरको रूपमा काम गर्न असम्भव बनाउँछ।

ूयदि त्यहाँ दुर्घटना वा आक्रमण भयो भने, तपाईं फोटो खिच्न सीधै त्यहाँ जान सक्नुहुन्न, तपाईंले स्वीकृति लिन पहिले तालिबानसँग कुरा गर्नुपर्छ, उनले भने, “तर त्यसपछि हामी वास्तविकता देखाउन चुक्यौं। अनुमति लिन चार–पाँच घण्टा लाग्छ र त्यतिन्जेल सबै सफा भइसकेको हुन्छ।”

तालिबानले वर्षौंसम्म पत्रकारहरूलाई हत्या र अपहरणको लागि निशाना बनाएको थियो तर अगस्टमा प्रवक्ता जबिहुल्लाह मुजाहिदले प्रेस स्वतन्त्रता अभियानकर्ता आरएसएफलाई समूहको शासन अन्तर्गत पत्रकारहरूविरुद्ध कुनै धम्की वा बदला नलिइने वाचा गरे।

तिनीहरूले ठूलो मात्रामा विदेशी संवाददाताहरूलाई निः शुल्क लगाम दिएका छन्, आलोचनात्मक रिपोर्टिङलाई अनुमति दिँदै र सेनाको संलग्नताको इच्छुकताको सोशल मिडिया प्रशंसालाई प्रोत्साहन दिन्छ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।