लद्दाखलाई लिएर भारत र चीनबीचको विवाद फेरि चर्चामा छ ।

चीनको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता माओ निङले भर्खरै एउटा वक्तव्य दिएका थिए, जसमा उनले भारतको नवगठित केन्द्र शासित प्रदेश लद्दाख चीनको हिस्सा भएको दाबी गरेका ।

भारतले माओ निङको यो दाबीलाई गलत र अस्वीकार्य भनेको छ । चीनले इतिहासलाई तोडफोड गरिरहेको र लद्दाखमाथिको उसको दाबी कुनै पनि आधारमा जायज नभएको भारतको भनाइ छ ।

भारतले लद्दाख र तिब्बत जहिले पनि छुट्टाछुट्टै देश भएको र सन् १९६२ को भारत–चीन युद्धदेखि नै लद्दाखका केही भागमा चीनले गैरकानुनी रूपमा कब्जा गरिरहेको बताउँदै आएको छ ।

सन् १६४८ को तिग्मोसाङ सन्धिलाई उद्धृत गर्दै भारतले सो सन्धि अनुसार लद्दाख र तिब्बतको सिमाना पाङ्गोङ सो तालको बिचबाट जान्छ भनेको छ। भारतले सन् १९५६ को चिनियाँ नक्सामा पश्चिमी क्षेत्रको भारत–चीन सीमा खुर्नाक किल्ला हुँदै गएको देखाएको पनि जनाएको छ । तत्कालीन चिनियाँ प्रधानमन्त्री झोउ एनलाईले सन् १९५९ मा भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूलाई यो नक्सा भारत–चीन सीमाको सही नक्सा भएको बताए ।

भारतले सन् १९६० मा चीनले नयाँ नक्सा बनाएर सीमालाई पश्चिमतर्फ धकेल्दै लद्दाखका थप क्षेत्रलाई चिनियाँ भूभाग घोषणा गरेको पनि प्रकाश पारेको छ । सन् १९६२ को युद्धमा चीनले अवैध रूपमा यी सबै क्षेत्रहरू कब्जा गरेको थियो र अहिले पूरै लद्दाखमाथि आफ्नो दाबी गरिरहेको छ।

भारतले सन् २०२० मा गलवान उपत्यकामा भएको द्वन्द्वको पनि चीनलाई सम्झना गराएको छ। भारतले गलवान झडपमा चिनियाँ सेनालाई भारतीय सेनाले उचित जवाफ दिएको र अब सन् १९६२ मा जस्तै चीनले भारतसँग संलग्न हुने गल्ती नगर्ने बताएको छ । भारतले लद्दाखमा आफ्नो एक इन्च जमिन पनि कुनै पनि हालतमा गुमाउन तयार नरहेको बताएको छ ।

यस विषयमा रक्षा विशेषज्ञहरूले लद्दाखमा चीनको दाबी पूर्णतया आधारहीन रहेको बताएका छन् । लद्दाखमाथिको आफ्नो दाबीलाई ऐतिहासिक तथ्य र दस्तावेजबाट प्रमाणित गर्ने बलियो प्रमाण भारतसँग छ ।

योसँगै चीनको यो कदमलाई सीमामा तनाव बढाउने र भारतलाई उक्साउने प्रयासका रूपमा लिइएको छ ।

लद्दाखमा चीनको पछिल्लो दाबीका कारण भारत–चीन सीमा विवाद थप चर्किने सम्भावना छ । दुई देशबीचको सिमानामा तनाव पहिलेदेखि नै उच्च छ र चीनको यो कदमले तनाव थप बढाउन सक्छ । आगामी दिनमा यो विषयले कस्तो दिशा लिन्छ र दुई देशबीचको सीमा विवादको कुनै समाधान निस्कन्छ कि भनेर हेर्न बाँकी छ ।

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।