काठमाडौं- कोरोना महामारीलाई कारण देखाउँदै लगातार तीन वर्षदेखि नेपालको उत्तरी सीमा क्षेत्रमा अघोषित नाकाबन्दी गरिएको छ। नेपालका व्यापारीहरूले चिनियाँ आयातमा ढिलाइ र असंगतिको सामना गरिरहेका छन्।

जसले सन् २०२० मा नाका बन्द गरेपछि नेपाली कम्पनीहरूलाई गम्भीर आर्थिक नोक्सानको सामना गर्नुपरेको छ। भर्खरै सन मुन मल्टि ट्रेडिङ प्रालिका प्रबन्ध निर्देशक सुनिल प्रसाद लेखकले चीनसँगको व्यापारमा ढिलाइ र अवरोधको घटनाहरु सामना गर्नुपरेको बताएका छन्।

उनले सन् २०२१ को सेप्टेम्बरको सुरुमा चिनियाँ कम्पनी चाङ्सा वानसुम बाम्बू प्रोडक्ट्स ट्रेडिङ कम्पनी लिमिटेडबाट डिस्पोजेबल लेटेक्स ग्लोभ्स ५००० बक्स आयातको अर्डर गरेका थिए।

उनले त्यसका लागि २३,५०० अमेरिकी डलर चिनियाँ कम्पनीको बैंकमा जम्मासमेत गरेका थिए। ढुवानीका लागि भुक्तान भएको २० दिनभित्र ढुवानी गर्ने भनिए पनि नेपाली कम्पनीले अहिलेसम्म उक्त सामान आयात गर्न पाएका छैनन्।

यस्तै अन्य कयौं कम्पनीहरुले आफूले आयातको अर्डर दिएको लामो समयसम्म पनि सामान प्राप्त गर्न नसकेपछि भुक्तानी फिर्ता गर्न आग्रह गरेका थिए। तर, चिनियाँ कम्पनीहरुले भने उक्त रकम फिर्ता गरेका छैनन्।

आफ्नो रकम फिर्ताको माग गर्ने नेपाली कम्पनीहरुको संख्या बढ्दै गएपछि चिनियाँ कम्पनीले केही कानुनी कारणहरु देखाएर रकम जफत गरिएको गुनासो नेपाली कम्पनीहरु सञ्‍चालकहरुले गरेका छन्।

चिनियाँ नाकाबन्दीकै कारण गत वर्ष कैयौं नेपाली व्यवसाय धरासायी बन्‍न पुगेका थिए। त्यसैगरी विद्युतीय स्कुटर बिक्री गर्ने कम्पनी आस्था अटोमोबाइलले २०२१ अप्रिलमा चीनबाट ४०० वटा ब्याट्री अर्डर गरेको कम्पनीका सञ्चालक सुरेन्द्र मानन्धरले बताए। उनकाअनुसार ब्याट्री केरुङ र तातोपानी नाकासम्म पुगे पनि नेपाल पुगेका छैनन्।

सीमा नाकाहरूमा धेरै ब्याट्रीहरु हराएको जानकारी आफूले पाएकोसमेत उनले बताएका छन्। अब व्यवसायीहरूले पैसा गुमाउने डरले चीनबाट चीजहरू अर्डर गर्नबाट टाढा छन्। यस्तै घरायसी सामग्री आयात गर्ने व्यापारी अनुप श्रेष्ठले चिनियाँ आपूर्तिकर्ताबाट सामानको ग्यारेन्टी डेलिभरी नहुने बताए। चीनबाट नेपाल ल्याउन ढिलाइ हुनुका धेरै कारण छन्।

हालको चिनियाँ नीतिअनुसार चीनले दिनमा आठदेखि दश ट्रकसम्म मात्र नेपाल प्रवेश गर्न दिने गरेको छ। नेपाल–चीन सीमामा एक हजार ४१४ किलोमिटर लामो भए पनि दुई वटा नाका मात्र सञ्चालनमा रहेका छन्।

(तातोपानी (कोदारी) नाका र रसुवागढी नाकामा चीनबाट आएका नेपाली व्यापरीहरुका सामग्रीका गाडीहरुको लामो लाइन भएकाले छिटो ढुवानी हुन सकेको छैन। थप रूपमा, चिनियाँहरूले आयातका लागि कन्टेनरहरूको संख्या बढाउने आश्वासन दिए पनि तिनीहरू योजना कार्यान्वयन गर्न असफल भएका छन्।

नेपाल–चीन सीमामा चीनले ट्रक र कन्टेनर रोकेपछि नेपालका व्यापारीहरु चिन्तित बनेका हुन्। चीनले नेपाल पठाउने ढिलाइ र असफलताले पनि चिनियाँ अर्थतन्त्र पूर्णरूपमा उकास्‍न नसकेको संकेत गर्छ। वर्तमान अवस्थाहरूले चिनियाँ अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड भए पनि चिनियाँ एसएमईहरूको अवस्था राम्रो छैन भन्‍ने पनि हो।

यो मुद्दाले अर्थतन्त्र र विशेषगरी चिनियाँ कम्पनीहरूको बिग्रँदै गएको आर्थिक अवस्थालाई पनि संकेत गरेको छ। यसअघि २०२१ जनवरी १९ मा तत्कालीन उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री लेखराज भट्टले नेपालसँगको व्यापारमा चीनले निष्पक्ष नरहेको आरोप लगाएका थिए। उनले नेपाल-चीन व्यापारलाई असर गर्ने भूगोलबाहेक अन्य कारक रहेको समेत बताए। उनले थपे, 'चीन धेरै गैरजिम्मेवार रहेको र जसले व्यापारलाई कठिन बनाइरहेको छ। हामीले यसलाई छिटो पहल गराउनका आवश्यक छ। किनकि यदि चीनले नेपाली आयातमा समस्या जारी राखेको अवस्थामा विपत्तिको सामना गर्नुपर्ने छ।'

मिडिया डबली डट कम २०७३ श्रावण १ गतेबाट डबली नेटवर्क्स प्रा. लि द्वारा संचालित नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार पोर्टल हो । अनुसन्धान र खोजमुलक समाचारलाई प्राथामिकता राख्ने यस पोर्टलमा सम्प्रेषित समाचारलाई कपि गरि अन्य साइटमा जस्ताको तस्तै राख्न पूर्ण रुपमा निषेध गरिएको छ । कुनै समाचार कपि गर्ने र अनिवार्य रुपमा ब्याक्लिंक नदिएको पाइएमा प्रचलित साइबर कानुन अनुसार कारवाहि गरिने जानाकारी गराइन्छ ।

यो पनि

भूकम्पपछि चिनियाँ नाकाबन्दी निरन्तर, सहयोग गरेको भन्ने नाटक मात्रै